Thứ Hai, 24 tháng 7, 2017

Ở MỸ LẠI NHỚ CUỘC ĐỐI THOẠI ÔNG CHẲNG BÀ CHUỘC CỦA DƯƠNG THU HƯƠNG

ĐÔNG LA
Ở MỸ LẠI NHỚ CUỘC ĐỐI THOẠI
ÔNG CHẲNG BÀ CHUỘC
CỦA DƯƠNG THU HƯƠNG

Tôi đã từng viết trong bài “Chế Lan Viên- trong hồi quang của ký ức”: “Nếu ai đã từng xa Tổ quốc, thấy mình thành dân thiểu số ở xứ người, khi cái tôi bị nhấn chìm trong sự xa lạ, sẽ rất thấm thía những câu thơ của ông”, giờ đây khi đang ở nước Mỹ, những câu thơ của ông thỉnh thoảng lại cứ vang lên trong tâm trí tôi:
                        Tổ quốc thân yêu như quả tim thầm
                        Ở giữa lòng ta nào ta có biết
                        Trong xa cách bỗng à ơi giọng Việt
                        Ru lòng tôi qua ngàn dặm quê xuân
                                                            (Ý nghĩ mùa xuân)
Khi xa cách, nỗi nhớ về quê hương, đất nước là tình cảm tự nhiên của mỗi người, người có lương tri luôn mong những điều tốt lành đến với đất nước. Nếu đất nước còn những chuyện không hay có thể phân tích, góp ý với tinh thần xây dựng. Tiếc là với nhiều người Việt với tinh thần vọng ngoại,  khi xa nước lại coi thường miệt thị chính cội nguồn của mình, có kẻ từ thông minh xuất chúng, không biết có phải do ăn uống nhiều bơ sữa bò đã bị nhiễm độctrở thànhtrâu giỏi toánnhư cộng đồng mạng gọi. Tệ hơn nữa có những kẻ khi thoát khỏi vòng cương toả của luật pháp VN, coi chống phá là một cái nghề, luôn bu vào mọi chuyện còn chưa tốt kiếm cớ, tự do thổi phồng, tự do xuyên tạc, mong chế độ sụp đổ. Giả sử chế độ có sụp đổ thật thì chúng bằng gì? Và đất nước rơi vào tay bọn lưu manh và dốt nát thì sẽ ra sao? Liệu có được như Mỹ, Đức, Nhật, Bắc Âu hay lại như I- rắc Xy-ri... khốn khổ khốn nạn?
Còn nhớ tôi đã viết một bài về cuộc đối thoại của bà Dương Thu Hương khi được mời sang Mỹ. Nay ở Mỹ lại nhớ tới Dương Thu Hương và muốn đăng lại câu chuyện thú vị đó.
Los Angeles
23-7-2017
ĐÔNG LA

Qua trang talawas, tôi rất thích thú nhưng không ngạc nhiên theo dõi diễn biến tâm trạng của Trịnh Lữ (dịch giả cuốn “Cuộc đời của Pi”) khi dự cuộc đối thoại của Dương Thu Hương với Robert Stone về “thực tế chiến tranh, tình trạng kiểm duyệt và vai trò của nhà văn trong xã hội Việt Nam” trong khuôn khổ Liên hoan Văn học Quốc tế New York do chi hội PEN tại Mỹ tổ chức. Từ hành động ông “vội mua vé” đi dự, rồi ý định tặng sách - “môt món quà hay ở buổi sơ giao” - đến thái độ “ngạc nhiên hết sức”, “xấu hổ”, “ngao ngán”, rồi cuối cùng phải bật lên trong đầu chữ “stupid!” và đòi người ta cái điều họ không thể có: “làm giặc cũng phải có kiến thức chứ ”!
            Chỉ mới hiểu Dương Thu Hương bằng “những tin tức có phần đồn thổi về những gì chị đã làm bên ngoài văn chương” thì Trịnh Lữ có sự thay đổi thái độ như trên, khi được tận mắt chứng kiến “thần tượng” của mình, cũng không có gì là lạ. Riêng tôi, nếu được tham dự như Trịnh Lữ, sẽ không ngạc nhiên, vì cách đây mấy năm tôi đã viết “có những tài năng lọt thỏm trong ngôi nhà tên tuổi mênh mông của họ”, và mới đây trên một diễn đàn tôi cũng đã viết “người ta đã dựng lên những ngọn cờ, rồi cờ thì có thật, nhưng chỉ là cờ đuôi nheo mà thôi ”. Tiếc là trong thực tế, không chỉ có riêng trường hợp Trịnh Lữ hiểu về Dương Thu Hương “qua đồn thổi”, mà giờ đây, trong thời đại thông tin chồng chất, tiêu chí, chuẩn mực của những hệ giá trị lại ngược nhau, người ta cũng thường chỉ biết về những nhân vật này nọ một cách “đồn thổi” như vậy thôi, chứ có mấy ai hiểu đúng và đủ về ai!
Nếu không hiểu, ai cũng nghĩ Dương Thu Hương là một phụ nữ bản lĩnh, dám một mình đương đầu chống lại Chế độ, đấu tranh cho sự tiến bộ, văn minh. 2006 tại Mỹ, bà ta từng nói một câu lừng “ranh”: “Tôi theo chân đoàn quân chiến thắng vào tiếp quản TP. Sài Gòn, tôi đã ngồi xuống vỉa hè ôm mặt khóc như cha chết vì nhận ra rằng kẻ thắng trận man rợ hơn người thua”. Nhưng theo Báo CA TPHCMĐây hoàn toàn là những điều bịa đặt trơ trẽn… Tháng 7-1975, Hương cùng một bạn gái trốn cơ quan, quá giang xe vào Sài Gòn chơi, khi trở về cơ quan bị kiểm điểm … Hương chưa một ngày đi B Vậy sao bây giờ lại trắng trợn khoe rằng: theo đoàn quân giải phóng vào tiếp quản Sài Gòn?! Rồi chuyện Hương “đã khóc trên vỉa hè Sài Gòn như cha chết khi nhận ra mình đang theo một đoàn quân man rợ” càng cho thấy sự lật lọng, xảo trá kinh hồn của người đàn bà này. Nếu Hương đã “giác ngộ” với phương Tây sớm như vậy, tại sao sau đó lại viết hàng loạt truyện ngắn, kịch bản phim chửi bới chế độ cũ, mà truyện “Thợ làm móng tay” là một ví dụ? Trong Đại Hội Nhà văn Việt Nam lần IV năm 1989… Bài tham luận của Hương viết: “Chúng ta tự hào rất nhiều về Đảng, Người đã tổ chức nên thắng lợi Cách mạng Tháng 8; Người đã lãnh đạo nhân dân ta qua cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp và Đế quốc Mỹ một cách oanh liệt. Kỳ tích của những cuộc chiến tranh ấy có sức mạnh khích lệ các dân tộc bị áp bức trên toàn cầu. Vì thế nhân dân biết ơn Đảng là lẽ phải...”
Trong truyện ngắn LOÀI HOA BIẾN SẮC viết 6 - 1975, DTH đã viết về Sài Gòn: Tôi nhìn ra ngoài: thành phố chất ngất ánh đèn, có một cái gì tự tan vỡ ra nơi đó. Một lớp giấy trên chiếc rọ làm hình nhân bị xé rách. Một lớp váng dầu ngũ sắc bị khuấy tan trên mặt nước tù”. Như vậy nghĩa là gì? Nghĩa là nhà văn DTH khi viết truyện ngắn này 1975 và Nhà văn DTH phát biểu trong đại hội Hội Nhà Văn 1989 đã vả vào mồm nhà văn DTH khi phát ngôn 2006 tại Mỹ!
Chính vì không biết những chuyện trên, khi có dịp được “nhìn gần” những “thần tượng” của mình, nguời ta mới hay bị bất ngờ. Dương Thu Hương, một tên tuổi lừng lẫy, một “chiến sĩ dân chủ” kiên cường nhất, một người tự cho mình là sáng mắt, còn cả dân chúng Việt đều mù quáng; một người dám cho chế độ của một đất nước từng giành lại nền độc lập, đang ổn định và phát triển...  là một “thể chế man rợ”, dân chúng “không đủ khôn và khát vọng để sống”, cần phải được “mở mắt ra và biết sống cuộc sống con người!”... nhưng lại hiện nguyên hình là một người đàn bà, ngoài chuyện bạo miệng, chua ngoa, không còn gì khác. Vì thế, ở cuộc gặp gỡ giữa Dương Thu Hương với hội “Ngoài những hoạt động bảo vệ tự do và an toàn sinh mạng cho các nhà văn bị ngược đãi và cầm tù, Chi hội PEN tại Hoa Kỳ tranh đấu cho tự do diễn ngôn, phản đối kiểm duyệt tại Hoa Kỳ và hải ngoại, bảo trợ các chương trình và diễn đàn công cộng về các vấn đề văn chương và chính trị đương thời...”, những người tham dự không được thấy trí tuệ đối đáp với trí tuệ, không thấy có sự giao hòa, cảm thông giữa những người văn minh ngoại hạng, lịch thiệp và mẫn tiệp ngoại hạng với nhau, mà chỉ là một cuộc đối thoại khấp khểnh, ông chẳng bà chuộc!
Dương Thu Hương đã sai lầm khi mang đến nơi sang trọng đó cái bảo bối từng làm cho tên tuổi mình vang dội. Đó là thái độ của một người đàn bà đành hanh và thứ ngôn ngữ chợ búa. Một người hiểu biết và lịch thiệp không thể dùng câu “Tôi chọn con đường làm giặc” để chỉ sự dấn thân của mình trong giao tiếp quốc tế. Vì thực chất Dương Thu Hương nói mình “làm giặc” là với hàm ý làm giặc một cách chính nghĩa chứ không phải theo nghĩa đen, nhưng làm sao người phiên dịch có thể dịch được ẩn ý này, vì thế ông Nguyễn Quí Đức mới dịch dịu đi là “trouble - maker”, không đúng với tinh thần của Dương Thu Hương. Là người đối thoại, Dương Thu Hương lại không hiểu ý người đối thoại, nên mới có tình trạng có những câu trả lời không đúng ý người hỏi, có chỗ ông hỏi trời bà nói đất như Trịnh Lữ đã cho biết: “khi Stone hỏi: “... đầu tiên chị theo đuổi tham gia phục vụ sự nghiệp của dân tộc mình; sau này thì có vẻ như chị lại đi theo quan niệm về chân lí của riêng mình. Chị có thể nói về chuyện này được không?” thì ông chỉ nhận được câu trả lời chẳng ăn nhập gì: “Tôi không phải là nhà văn chuyên nghiệp như ông!”.
Có lẽ mục đích những người tổ chức đối thoại muốn biết được những suy nghĩ độc đáo hơn và sâu sắc hơn về sự xả thân, về tự do sáng tác và sứ mệnh cao cả của văn chương của Dương Thu Hương khi được gặp trực tiếp người đàn bà lừng danh này, để trưng ra cho cả thế giới được biết. Nhưng rồi chỉ được thưởng thức ở Dương Thu Hương những phỉ báng, thóa mạ, những nhận định thiển cận cực đoan về lịch sử, về chế độ và về dân chúng của chính đất nước mình, kể cả sự xuyên tạc vô lý và buồn cười (như cho việc thanh niên Việt Nam nồng nhiệt chào đón Bill Gates, khách mời của chính Thủ tướng Việt Nam, là hành động chống Chính phủ Việt Nam). Đó là những món quá cũ, như thể bà sợ người Mỹ chưa hiểu hết tinh thần chống cộng của mình vậy, khiến ông nhà văn Mỹ chủ trò phải chưng hửng, từ ngạc nhiên qua cử chỉ nhún vai đến lúc hết kiên nhẫn phải phát cáu, khi từ câu hỏi này đến câu hỏi khác của ông không được trả lời thỏa đáng và nghiêm túc, nghĩa là chính bản thân ông, chứ không riêng gì đất nước Việt Nam, cũng không đuợc tôn trọng. Cũng theo tường trình của Trịnh Lữ:
“Ông nói: “Đạo lí của nghệ thuật là ở chỗ nó nhận diện được sự thật. Văn chương cũng vậy. Chị nghĩ gì về điều này?”.
Hương đáp: “Ông quá thương tôi nên mới hỏi tôi một câu to tát như vậy. Tôi đã nói tôi không phải là nhà văn mà, thưa ông. Tôi xin cám ơn vì ông đã tốt với tôi như thế.”
Nguyễn Quí Đức dịch cái ý “thương” và “tốt với tôi” ấy của Hương bằng từ “compassion”. Và Stone lập tức phản ứng một cách khá gay gắt: “Compassion is not required here!” (Thương hại không được đòi hỏi ở đây). Rồi ông nói thêm vài lời nữa, như thể tự biện chứ không phải cho cử toạ nghe, rằng chúng ta đến nói chuyện với nhau ở đây hôm nay không phải là vì thương cảm xót xa gì với nhau, mà là vì muốn tìm hiểu ý kiến của nhau mà thôi”.
Thật xấu hổ! Tôi chẳng có gì dính dáng đến Dương Thu Hương cả cũng cảm thấy xấu hổ, đơn giản chỉ vì tôi cũng là một người Việt Nam. Với tôi, Dương Thu Hương là một nhà văn có tài văn trung bình, văn của bà không thể xuất chúng được, vì văn chương hiện đại không chỉ là những câu chuyện kể hay mà còn phải chứa đựng những tư tưởng, mà tư tưởng lại luôn liên quan đến cao thấp, đúng sai. Nhiều điều Dương Thu Hương nói ra trong tác phẩm không được đa số ủng hộ. Bà được ca tụng ngoài biên giới phần nhiều vì tinh thần chống chế độ. Ví dụ cụ thể nhất về khả năng tư duy của Dương Thu Hương chính là tâm trạng của bà khi chiến tranh kết thúc mà bà đã một lần bộc bạch: “Mọi người đều vui sướng còn tôi thì khóc như cha chết vì đội quân thắng trận lại thuộc về một thể chế man rợ hơn bên bại trận”; “Cuộc chiến ấy là một trò đùa man rợ của lịch sử”, “và nó cho thấy cái đẹp không phải lúc nào cũng thắng, văn minh có lúc phải qui hàng”… Nếu dựa trên lịch sử nước ta mà xét thì nhận định như vậy là sai. Từ khi vua Thành Thái, Duy Tân bị đi đầy thì giai cấp phong kiến Việt Nam đã đánh mất vai trò của mình. Những người như Khải Định rồi đến Bảo Đại lên làm vua thực chất chỉ là vua bù nhìn. Dân ta đã thực sự bị mất nước. Với có lẽ đến 99% là dân nghèo thì việc sinh ra một Đảng Cộng Sản là đảng của những người nghèo là một lẽ tự nhiên, rồi dân tin theo Đảng thực hiện công cuộc giải phóng và thiết lập một thể chế với lý tưởng công bằng bác ái cũng là lẽ tự nhiên. Còn cái ý mà tôi đã đọc ở đâu đó là sao dân ta không ngoan ngoãn lệ thuộc để giờ sung sướng hơn thì nếu tất cả những cuộc xâm lăng trên thế giới không bị chống lại không biết thế giới ngày nay sẽ như thế nào? Nó sẽ thuộc về quân Nguyên xưa hay thuộc Hít-le?... Như vậy, làm sao một thể chế được hình thành do giành lại nền độc lập lại man rợ hơn một thể chế được nước ngoài dựng lên để thực hiện cuộc chiến ý thức hệ? Giờ đây chúng ta đã khép lại quá khứ, bang giao với tất cả các nước. Nhiều cựu binh Mỹ trở lại Việt Nam, khi hiểu biết về đất nước con người Việt Nam, đã yêu Việt Nam còn hơn những người Việt như Dương Thu Hương.

TP Hồ Chí Minh,
 7-5-2006.

Chủ Nhật, 23 tháng 7, 2017

ĐI THĂM BEVERLY, NƠI Ở CỦA NHỮNG SIÊU SAO HOLYWOOD

ĐÔNG LA
ĐI THĂM BEVERLY, 
NƠI Ở CỦA NHỮNG SIÊU SAO HOLYWOOD 

Sau khi thăm trung tâm Los Angeles, thằng con tôi bảo sẽ chở ba, mẹ đi tham quan Beverly Hills là nơi ở của bọn siêu sao HolyWood.
Beverly Hills là một thành phố nằm ở phía tây của  Los Angeles được bao quanh hoàn toàn bởi thành phố Los Angeles. Nó được gọi là “Vùng  tam giác bạch kim" vì là khu dân cư của những người giàu có và nhiều nghệ sĩ nổi tiếng của  Holywood.
Beverly Hills có những ngôi nhà lớn nhất  Los Angeles và cả phạm vi quốc gia, từ cực kỳ xa hoa đến sự thanh lịch và hiện đại hơn. Beverly Hills được cho vào danh sách những nơi có thị trường nhà đất đắt đỏ nhất nước Mỹ, trung bình một ngôi nhà có giá hơn 2,2 triệu đô – la. Beverly Hilton là khách sạn lớn nhất trong thành phố, chuyên tổ chức những bữa tiệc âm nhạc và điện ảnh rất lớn, đặc biệt là bữa tiệc tiền Grammy và lễ trao giải Quả cầu vàng.
Chỉ có thể nói một cách chung nhất Beverly Hills đúng là thành phố xanh, sạch, yên tĩnh và tuyệt đẹp. Đi qua những ngôi nhà của những chủ nhân giầu có có khi lại không chụp được vì bị ngăn bởi hàng rào cây cao được tỉa xén, hai bên lối vào nhà cũng là những bức tường cây.  Thấy quá vắng lặng vợ tôi nói với thằng con:
-Cho mẹ ở đây mẹ cũng không ở, chẳng thấy có ai, lạnh lẽo quá!
Tôi bảo:
-Có tiền đâu mà được ở như vậy. Bọn nghệ sĩ cả ngày nó sống ở chỗ ồn ào, đóng phim, chụp ảnh, phỏng vấn phỏng viếc, về nhà nó cần một không gian yên tĩnh như là vương quốc riêng của nó.
Sau đây là một vài hình ảnh tự tay cha, con tôi chụp trên xe và thấy chỗ nào đẹp, thấy cảnh hai hàng cọ trên một con phố y như tôi được thấy trên mạng khi người ta giới thiệu về Beverly Hills, tôi bảo thằng con dừng xe xuống chụp.
22-7-2017
Los Angeles
ĐÔNG LA

Thứ Năm, 20 tháng 7, 2017

BÀN VỀ CHUYỆN Ý THỨC SINH RA THỰC TẠI VÀ VỀ “TÍNH KHÔNG” CỦA PHẬT GIÁO

ĐÔNG LA
BÀN VỀ CHUYỆN Ý THỨC SINH RA THỰC TẠI
VÀ VỀ “TÍNH KHÔNG” CỦA PHẬT GIÁO

Tôi đang ở New York, nói chung thằng con tôi đã đáp ứng được những yêu cầu chủ yếu của tôi khi muốn tận mắt chứng kiến về nước Mỹ. Rồi tôi sẽ kể lại hết, như đã đăng 3 kỳ, trước mắt là lưu giữ kỷ niệm của bản thân, thứ hai là cho người thân biết, và cuối cùng, bạn đọc ai thích coi thì coi. Hôm nay nghỉ xả hơi sau hai ngày rạc cẳng trên các đường phố New York thăm thú các nơi trong nắng nóng y như Sài Gòn vậy. Như thường lệ, có thời gian tôi lại quan tâm đến mọi chuyện nên lại muốn chia sẻ với mọi người câu chuyện liên quan đến nhận thức mới đây.
Tôi nhận được một bài viết dài của một độc giả liên quan đến cả khoa học lẫn Phật giáo. Với tôi, trước những phát minh trụ cột của khoa học, người Việt ta, kể cả những giáo sư viện sĩ, “những nhà khoa học” nổi tiếng, hiểu cho đúng cũng là rất khó, vì vậy tôi đã từ chối đăng toàn bài của người độc giả và trả lời tế nhị như sau: mong anh thông cảm, tôi không có toàn quyền đăng bài trên blog của tôi. Nên bài dài của anh tôi chỉ có thể đăng như thế này, nếu anh chịu thì tôi sẽ đăng lên”.
Tác giả bài viết hỏi: “Ủa, bộ có những người giám sát những bài đăng trên blog của anh sao? Mà anh lại nói là không có toàn quyền?… anh cứ nói thật, bộ có một thế lực nào đã cố kềm hãm những nêu lên giá trị của Phật Giáo chăng? … "họ" sợ Phật Giáo hay quá, tốt quá, mà đọc giả quên vai trò của họ?”
Tôi đành phải trả lời thực:
Trước hết, tôi là người được viết hoàn toàn tự do (như việc tôi bênh vực cô Hoà đó, tôi phải tố cáo nhiều cá nhân và cơ quan rất to, vì lẽ phải, tôi có sợ đâu). Nếu có sợ thì sợ chính mình viết sai, phạm pháp thôi! Nhưng những bài chính luận của tôi lại được nhiều, cả cá nhân và cơ quan, coi trọng. Chính vì vậy tôi luôn tự kiểm soát mình, viết và đăng tải trước hết phải khách quan, thứ hai là phải chính xác về mặt tri thức, và cuối cùng là viết làm sao đó để mình có thể góp phần vào công cuộc bảo vệ sự ổn định và phát triển của đất nước.
            Cái phần anh tâm đắc trong bài dài của mình thì nói thật với anh, tôi lại không tâm đắc, mà nói thẳng nói thật với anh thì tôi lại ngại, tôi chỉ lấy ví dụ đoạn này:
            Ông Nguyễn Tường Bách viết: <Trích> “Lấy ví dụ, cái bàn này là một hạt hạ nguyên tử, nó không nằm yên. Khi nào chúng ta nhìn nó thì nó mới xuất hiện, nếu chúng ta nhìn nơi khác thì nó không có mặt. Nếu dùng thước để đo, ban đầu chúng ta đo, nó dài 3m, nhưng sau đó, chúng ta đo lại thì chỉ còn 2,5m, lần sau nữa thì lại 3,5m. nó xuất hiện có vẻ ngẫu nhiên, không tuân thủ theo quyết định luận của Newton.
Dĩ nhiên, tính ngẫu nhiên này chỉ xuất hiện trong mức độ nhỏ nhất của vật chất. Mức độ này rất nhỏ, chúng ta không thể tưởng tượng được, mức độ đó phải được cộng thêm với 17 con số 0 nữa mới thành một centimet. Đó là mức độ nhỏ nhiệm nhất của vật chất, với mức độ đó, người ta hy vọng nếu khám phá được quy luật vật chất thì sẽ khám phá được thế giới, bởi nó là viên gạch cuối cùng của ngôi nhà vụ trụ, nhưng người ta không ngờ đến mức đó, hành tung của vật chất lại không như chúng ta chờ đợi. Do đó hàng loạt vấn đề triết học được đặt ra về tự tính của thế giới. Heisenberg nói: cái thiên nhiên, cái nature dường như xuất hiện theo cách chúng ta hỏi nó. Bởi vì khi thì nó xuất hiện theo dạng từng hạt, lúc thì xuất hiện theo dạng sóng, về mô hình, hai dạng này không tương thích với nhau. Nhưng nếu chúng ta mở một thí nghiệm khảo sát hạt thì nó có vai trò của hạt thật. Nhưng nếu chúng ta đo để xem vật chất có phải là sóng hay không thì nó cũng là sóng thật. Thiên nhiên là gì thì chưa biết, nhưng dường như nó trả lời theo cách mà chúng ta hỏi nó. Thế thì ý thức con người có ảnh hưởng gì lên thiên nhiên?
Ngày trước, người ta nói thực tại là gì không biết, nhưng nó luôn tồn tại độc lập, không bị ý thức con người ảnh hưởng lên nó. Con người dù có chết đi nữa thì thực tại vẫn là thực tại. Nhưng bây giờ, ở hạ nguyên tử thì ý thức xem ra có thể tác động lên được. Dường như thực tại là cái gì đó “nói chuyện” với ý thức, và có những nhà khoa học đi xa hơn, họ nêu lên vấn đề: phải chăng khi ý thức khảo sát thực tại thì chính lúc đó ý thức “tạo tác” ra thực tại, phải chăng thực tại là một sản phẩm do ý thức bày ra. Cho nên ngày nay mối quan hệ giữa thực tại và ý thức đã được đặt ra…<Hết Trích>.
            Theo tôi (Đông La), viết thế này là không chuẩn: “Dĩ nhiên, tính ngẫu nhiên này chỉ xuất hiện trong mức độ nhỏ nhất của vật chất. Mức độ này rất nhỏ, chúng ta không thể tưởng tượng được, mức độ đó phải được cộng thêm với 17 con số 0 nữa mới thành một centimet”. Vì theo toán học, một số dù có “được cộng thêm” một triệu, một tỷ số 0 nữa thì nó vẫn giữ nguyên là nó thôi, không có giá trị nào “cộng thêm với 17 con số 0 nữa mới thành một centimet” cả! Lẽ ra phải viết “mức độ đó phải được nhân với một con số rất lớn, có tới 17 con số 0 thì mới thành 1 cm” (như cho nó là a thì:
            a(cm) x 100000000000000000 = 1cm).
Còn ý này của ông Nguyễn Tường Bách:
 “ở hạ nguyên tử thì ý thức xem ra có thể tác động lên được. Dường như thực tại là cái gì đó “nói chuyện” với ý thức, và có những nhà khoa học đi xa hơn, họ nêu lên vấn đề: phải chăng khi ý thức khảo sát thực tại thì chính lúc đó ý thức “tạo tác” ra thực tại, phải chăng thực tại là một sản phẩm do ý thức bày ra”.
Theo tôi (Đông La) là duy tâm, nó cũng là trung tâm tranh cãi của hai trường phái triết học duy tâm và duy vật giữa các nhà triết học và giữa chính các nhà khoa học; và viết như trên ông Nguyễn Tường Bách cũng lại hiểu không chính xác về vật lý.
Trong cơ học lượng tử, các hạt vi mô vì quá nhỏ, quá linh động, các hạt cũng có tính chất sóng, vì vậy nó có thuộc tính bất định. Người ta không thể đo được hạt vi mô chính xác, có các giá trị khác nhau, vì chúng có tính bất định, vì tính chất sóng (như không thể đo được đường đi của giọt nước trong biển cả chẳng hạn) chứ không phải vì ý thức con người tác động lên”.
Đặc biệt, bài viết còn có phần bàn về “tính không” của Đạo Phật. Hiểu chính xác vấn đề này không dễ. Khi khoa học phát minh toàn bộ vũ trụ được hình thành từ vụ nổ Big Bang, nhiều người, kể cả những nhà khoa học nhất là những người theo Phật giáo, đã cho rằng vũ trụ đúng là được tạo thành từ “trống không” y như giáo lý Phật giáo nói.
Điều này xem chừng cũng hơi bị lạc quan tếu, có những nhận thức chưa chuẩn kể cả về khoa học lẫn Phật giáo.  Về điều này tôi đã viết một bài dài, nay xin trích một số ý.
       Về Bản thể, trước hết, ý nghĩa chung nhất, Bản thể bản chất của sự tồn tại. Theo quan niệm nhà Phật BẢN THỂ tức căn bản tự thể của các pháp”, mà: “PHÁP - Dharma, từ chỉ chung hết thảy mọi sự vật hiện tượng,… sự vật,… đạo lý,… tất thảy đều là pháp cả”. Theo Hoa nghiêm tông: “Thế giới bản thể gọi là “lý pháp giới”, thế giới hiện tượng là“sự pháp giới”. Bản thể như nước, hiện tượng như sóng”; Theo Thiên Thai tông: “Hiện tượng trong thế giới là chí đa, nhưng đều là biểu hiện của chân như”.
Theo Phật giáo, con người được tạo thành từ năm yếu tố gọi là Ngũ uẩn, tạo thành toàn bộ thân tâm. Ngũ uẩn gồm:  1-  Sắc, Thọ, Tưởng, HànhThức. Đặc tính chung của Ngũ uẩnVô thường, Vô ngã Khổ. Khổ xuất phát từ sự biến hoại của các uẩn; con người được tạo thành từ năm uẩn đó nên cũng chỉ là một sự giả hợp, không có một cái "ta" thật sự bất biến đứng đằng sau con người, tức Vô ngã. Bát-nhã-ba-la-mật-đa tâm kinh nhấn mạnh đến tính Không của ngũ uẩn.
       (BÁT NHÃ (pañña) là thuật ngữ có nghĩa là Trí huệ (đồng nghĩa với Trí tuệ), nhưng Trí huệ này không phải như Trí tuệ thông thường mà là trí huệ hiểu biết có tính chất trực giác về những đối tượng và thế giới phần nhiều ngược với tri thức thông thường. Ban đầu với tư duy khoa học ít có người công nhận, thú vị ở chỗ, thực tế cuộc sống với nhiều hiện tượng huyền bí xuất hiện, người ta mới giật mình nhận ra, có những lời Phật Thích – ca dạy được chứng thực. Chính vì khó dịch cho nên người ta thường giữ nguyên theo phiên âm chữ Phạn là Bát nhã).
       Tính Không là một khái niệm trung tâm và cũng trừu tượng nhất của đạo Phật, là tính chất của Bản thể, nên Bản thể cũng thường được gọi là“Không tướng” hoặc“Chân không”, như trong Bát - nhã tâm kinh nói: “Thị chư pháp không tướng, bất sinh bất diệt” nghĩa là tướng không của các pháp không sinh không diệt; trong kinh Lăng Nghiêm nói về tính chất và mối liên hệ giữa sắckhông của Bản thể: “Tính sắc chân không tính không chân sắc, thanh tịnh bản nhiên, chu biến pháp giới”, nghĩa là tính của sắc thực là không, tính của không thực là sắc, cơ bản tự nhiên thanh tịnh vận động biến đổi khắp nơi. Vậy Bản thể của vũ trụ không phải là không mà là “Chân không”, một cái không thực tồn tại, không hình tướng, nhưng tạo nên mọi thứ. Trong Tiểu thừa, tính Không nhằm nói về thể tính của con người. Đại thừa xem Không là mọi sự. Tiếp cận tính Không là nội dung của các phép tu luyện, nhất là Thiền tông.
       Nhưng liệu cái “không” đó có phải là trống không, là không có gì? Liệu có ai, kể các nhà khoa học, có thể làm được một việc, một thí nghiệm biến không thành có? Có chăng chỉ có trong phim thần thoại mà thôi.
Vì vậy, nếu đối chiếu với khoa học, có thể nói chân không của đạo Phật chính là năng lượng, năng lượng cũng không hình tướng (không) nhưng đã tạo nên mọi vật (sắc) và mọi vật (sắc) trong điều kiện nhất định cũng biến thành năng lượng (không). Theo công thức E = mc2 thì năng lượng chính là nguồn gốc của vật chất, trong thực tế thì chính từ điều kiện nhiệt độ, áp suất, tỷ trọng lớn vô cùng (điểm kỳ dị) của Big Bang, một vụ nổ vĩ đại đã xảy ra, rồi tùy theo độ giảm của nhiệt độ, năng lượng đã tạo thành các hạt cơ bản, rồi thành vật chất, rồi trải qua hàng tỷ năm, thành muôn loài và chính loài người chúng ta.
New York
20-7-2017
ĐÔNG LA


III- THĂM TRUNG TÂM “THÀNH PHỐ THIÊN THẦN”


ĐÔNG LA
III- THĂM TRUNG TÂM “THÀNH PHỐ THIÊN THẦN”

Chúng tôi ở nhà vợ chồng cô em gần tháng, khi thằng con và bạn gái nó nghỉ phép mấy tuần sẽ thực hiện chuyến du lịch dọc ngang nước Mỹ bằng cả đường không lẫn đường bộ. Trước cuộc hành trình, trong một ngày nghỉ, thằng con bảo:
            -Ba, mẹ thích đi chơi đâu con chở đi.
            Tôi bảo:
            -Mày chở ba, mẹ đến trung tâm Los Angeles coi, như Quận 1 Sài Gòn đó. Đến đâu mà chưa đến trung tâm coi như là chưa đến. Còn mấy bà thích đi siêu thị coi hàng hoá thì ở Sài Gòn thiếu gì hàng mà phải sang đây coi.
            Bạn đọc nhớ cho, trong giao tiếp, theo thói quen, tôi cũng như nhiều người dân ở TP HCM, thường dùng tên cũ là Sài Gòn cho tiện, khi viết thành văn bản tôi thường viết là Tp HCM.
            Ông con tôi “OK!”.
            Ở Los Angeles, ngoại trừ New York, chắc nhiều thành phố khác ở Mỹ cũng vậy, chỉ có khu trung tâm có nhiều nhà cao tầng còn lại đa phần giống như vùng ngoại ô quận 2, quận 9 ở TPHCM, nhưng được quy hoạch rộng hơn, tốt hơn, và cả nước Mỹ được nối với nhau bằng một hệ thống giao thông chằng chịt nhưng rất khoa học, với những xa lộ rất rộng được nối với các đại lộ, các đường phố cho đến những con đường dẫn về nhà trong các khu dân cư.
            Từ nhà cô em đến trung tâm Los Angeles khoảng nửa giờ chạy xe. Đến nơi, trước mắt chúng tôi mở ra một khung cảnh san sát nhà chọc trời, một đặc sản của nước Mỹ, nhiều nước khác khi giầu có đã xây dựng theo, rồi đua nhau xây dựng những công trình cao nhất thế giới.  Một sự độc đáo nữa là Los Angeles cũng có “khu phố Tầu” như Chợ lớn, cũng trang trí rồng phượng, mái ngói cong như đền chùa và những sạp hàng tấp nập, lộn xộn, lấn chiếm cả vỉa hè.
          Ông con kiếm chỗ gởi xe, vợ tôi đi lại trong nhà, đi gần thì thoải mái nhưng đi xa khó khăn, nên nó đã sắm sẵn một chiếc xe đẩy cho mẹ nó. Dưới đây là một số hình ảnh về trung tâm Los Angeles, thành phố lớn thứ 2, “thành phố thiên thần” của nước Mỹ.
            New York
            19-7-2017
            ĐÔNG LA