Thứ Năm, 23 tháng 2, 2017

NỖI KHỔ CỦA NGƯỜI QUÉT RÁC

NỖI KHỔ CỦA NGƯỜI QUÉT RÁC

Đã hốt rác tất phải chịu vấy bẩn và ngửi mùi hôi thối, nhưng rác sinh hoạt hót đi là xong còn loại rác tôi thường hót là rác tri thức thì không thế, bởi nó còn phụ thuộc vào cái óc sinh ra đống rác đó. Nếu có trí thì khi có người chỉ dạy cho, nó sẽ biết là mình đã xả rác làm ô nhiễm nền văn minh nên biết mà dừng lại, tiếc là trong thực tế hầu hết tôi đã gặp đều là loại mất trí, hoang tưởng cả.
Anh Qúach Tuấn Ngọc comment vào facebook của tôi câu chuyện tỏ vẻ hiểu biết về những điều cao siêu chính là cái thực tế tôi đã viết suốt 20 năm qua về cái sự làm dáng trí thức của người Việt. Vì thế mà từ nghiên cứu khoa học, làm thơ, viết văn, được cụ Chế Lan Viên ưu ái, đề nghị trao giải thưởng về thơ rồi giới thiệu vào Hội Nhà Văn TPHCM, gần đây tôi lại được Hội Nhà Văn VN kết nạp thành Nhà Lý luận Phê bình!
Y như câu chuyện của anh Ngọc, có người nào đó đưa ra những điều có vẻ cao siêu rồi nhiều người, thường thuộc lớp đàn em, đàn cháu, học trò chẳng hiểu gì nhưng lại tưởng tượng ra đủ thứ để tung hô. Như cụ Cao Xuân Huy bảo thuyết Tương đối sai, trong triết học không có cặp phạm trù nhân - quả, tâm – vật, không gian – thời gian, tức triết học duy vật biện chứng sai. Một ông GS là học trò cụ Huy viết: “Tôi biết sức mình chưa thể hiểu hết… tôi vẫn muốn coi nó là một hiện tượng đột khởi trong lịch sử tư tưởng triết học Việt Nam, tính từ xưa tới nay”; “tôi muốn nói đây là sự im lặng của núi. Núi của tri thức. Núi của trí tuệ. Núi của sự suy tư, của sự nghiền ngẫm”. Tôi đã viết mấy bài chỉ ra những nhận thức sai trái trên, có bài đã in thành sách, ở đây tôi chỉ nêu ra một ý, cụ Cao bảo người ta nhìn thấy vật gì là do ta cùng bản thể với vật ấy, tôi bảo “cái bản thể còn nguyên đó sao trong bóng tối và người khiếm thị không thể nhìn thấy”? Còn thực tế ta nhìn thấy là vì ảnh của vật qua thủy tinh thể hiện đúng tiêu cự nơi có võng mạc là thần kinh thị giác. Còn ông Nguyên Ngọc khi dịch cuốn Le Degré zéro de l'écriture suivi de Nouveaux essais critiques của Barthes là Độ không của lối viết, tức đã dịch l'écriture thành lối viết, trong khi Barthes quan niệm l'écriture chính là chiều cao sâu của tác phẩm, thể hiện sự dấn thân của nhà văn, “độ không” ở đây là độ không của thái độ viết, tức sự vô cảm, còn Độ không của lối viết là vô nghĩa. Vậy mà Phạm Xuân Nguyên và cả một lũ cũng xúm lại tung hô, còn leo lên được chức Chủ tịch Hội Nhà Văn Hà Nội thì buồn cười thật! V.v…
Trước nay, hầu hết những người tôi phản bác hoặc góy ý đều là những người có địa vị tri thức cao, có danh tiếng, rất ít người phản hồi, kể cả khi tôi đăng báo, in sách và được giải thưởng, có thể họ đã nhận ra vấn đề nên tốt nhất lờ đi là hơn.
Riêng lần này tôi gặp phải một ca khó, một “chân đất”, mù tri thức nhưng lại hoang tưởng mình phát minh ra lý thuyết cả nền khoa học chưa làm được từ những hiểu biết ngô nghê và những phép tính thô thiển vô nghĩa. Ánh sáng là năng lượng nghĩa là không có khối lượng như không ai có thể cân được sức nóng. Khoa học đã kiểm chứng, đã dẫn tới hệ quả vận tốc ánh sáng là hằng số, không vật có khối lượng nào có thể đạt được vận tốc ấy. Vậy mà cứ tùy tiện cho ánh sáng có khối lượng, rồi tính được ra lực, rồi hoang tưởng là đã phát minh ra trường thống nhất, trong khi không biết trường thống nhất là gì!
Nội việc không phân biệt được “nhà văn” với “nhà báo” cũng là chuyện buồn cười. Nhà báo là cái danh được cấp thẻ hành nghề, còn nhà văn là người có các sáng tác văn chương đủ mức tài năng nào đó được Hội Nhà Văn xét kết nạp, công nhận. Dù rằng trong thực tế cũng có những nhà báo được coi là lớn, là tài năng.
Vậy mà các bạn bảo tôi phải tranh luận, Làm sao tôi có thể chỉ cho người mù nhìn thấy, nói cho người điếc nghe được đây? Biết vậy nhưng tôi vẫn viết như đã viết, chủ yếu để cho các bạn đọc không hiểu vật lý hiểu, không vì xã giao mà “like” tùm lum, vô tình mà đẩy người bệnh đến chỗ trầm trọng hơn! Vậy cũng là tạo nghiệp đấy!
Còn tôi tốt nhất là stop tại đây, coi như chưa hót cái đống rác này!
23-2-2017
ĐÔNG LA


Thứ Ba, 21 tháng 2, 2017

VÀI LỜI "SỰ THẬT MẤT LÒNG" VỚI PHÙNG TRUYỀN, MỘT TRONG VÀI NGƯỜI TỰ TIN MÌNH GIỎI HƠN EINSTEIN VÀ CẢ NỀN KHOA HỌC

ĐÔNG LA
VÀI LỜI "SỰ THẬT MẤT LÒNG" VỚI
PHÙNG TRUYỀN, MỘT TRONG VÀI NGƯỜI
TỰ TIN MÌNH GIỎI HƠN
EINSTEIN VÀ CẢ NỀN KHOA HỌC

Phùng Truyền mới viết bài BÌNH LUẬN VỀ CƠ HỌC LƯỢNG TỬ trong đó có viết: “Xin chào anh Đông La (Nguyễn Văn Hùng). Rất may mắn là anh không ném đá (phản đối) tôi như các nhân vật Lê Văn Cường và GS Nguyễn Huệ Chi”. Bạn viết chữ “ném đá” là sai bản chất vấn đề vì ném đá mang tính chất bầy đàn mà tôi thì phê phán sự sai trái của họ đàng hoàng chứ không ném đá. Họ có quyền viết bài phản bác, gởi tôi tôi sẽ đăng ngay, thế là công bằng chứ gì, có điều nếu ai hiểu vấn đề thì sẽ thấy họ không thể “cãi lại” được.
Còn những “phân tích” sau khi bạn đọc mấy bài của tôi để trao đổi với tôi thì nói bạn đừng buồn “Bạn chưa hiểu một chút nào vật lý”. Tôi viết hoàn toàn chân thành vì tôi mới biết bạn gần đây, hoàn toàn không có xung khắc gì, trái lại bạn còn nhắn tin cho tôi nói những lời tốt đẹp về tôi, bạn có chia sẻ những bài tôi viết mà bạn tâm đắc, bạn cũng có thái độ giống tôi trong việc phê phán bọn vu khống những người có khả năng ngoại cảm.
***
Bạn chưa viết bài này thì tôi cũng đã đọc và nhận ra những cái sai của bạn và đang phân vân không biết có nên viết ra không vì viết là chắc chắn bạn sẽ mất lòng. Tối qua đang buồn ngủ chợt thấy cuộc cãi nhau của bạn với ông Thái Thượng Triết về vật lý, đọc mà tôi tỉnh ngủ luôn, hơn 2 giờ khuya mới chợp mắt được. Tôi thấy thật khó để làm cho một người như bạn nhận ra cái sai của mình. Nếu bạn là người lạ, hoặc có động cơ xấu như ông Huệ Chi dốt mà ảo tưởng, đi đấu tranh lăng nhăng, quấy rối, hoặc bạn chê tôi chẳng hạn, thì tôi sẽ dễ dàng viết để chỉ ra cái sai của bạn. Đằng này thì không. Nhưng hôm nay bạn đã chủ động trao đổi thì tôi sẽ viết về vài ý của bạn, những ý mà tôi tin bạn đưa cho những ông thầy dạy vật lý, cả những người viết sách mà bạn trích dẫn, họ cũng sẽ thấy bạn sai, còn ai không thấy thì người đó đúng là đã “mất dạy” rồi! Nhưng rồi tôi nghĩ, tôi và bạn đều tin luật nhân quả, tin vào nghiệp của Đạo Phật, tôi thấy bạn sai mà không chỉ tôi chắc chắn phải tội, còn bạn đi tuyên truyền sự sai trái nhưng vô minh thì liệu bạn có tội không?
Bạn viết:
“…Anh có biết tại sao thuyết tương đối của Einstein bị chống đối quyết liệt suốt từ một thế kỷ qua, trong khi các định luật cơ học cổ điển của Newton thì rất ít người chống đối ?
Theo tôi nghĩ là tại vì người ta thấy cơ học lượng tử có một cái gì đó không hợp lý, không phù hợp với cơ học cổ điển…”
Thuyết Tương đối khi mới ra đời mới có người chống đối và nghi hoặc, sau đó khi các thử nghiệm chứng minh nó đúng thì các nhà vật lý không còn ai chống đối nữa và đã tôn vinh Einstein là bác học vĩ đại nhất thế kỷ XX. Còn đến hôm nay mà vẫn chống đối thì người đó hoặc không hiểu vật lý hoặc là dốt.
Viết như trên bạn cũng không hiểu lịch sử vật lý. Trước khi nền vật lý hiện đại ra đời, có những tính toán lý thuyết của vật lý cổ điển và các thí nghiệm mâu thuẫn nhau, như kết quả đo năng lượng phát xạ và kết quả đo vận tốc ánh sáng bằng hằng số, tức nền vật lý cổ điển đã bế tắc. Để khắc phục, Planck đã đưa ra giả thuyết năng lượng phát xạ không liên tục mà từng lượng tử; Einstein đưa ra Thuyết Tương đối hẹp, những lý thuyết kỳ lạ với những nhận thức theo vật lý cổ điển hồi ấy. Nhưng cả hai đã được kiểm chứng đúng và đã đưa nền vật lý hiện đại phát triển với hai cột trụ là cơ học lượng tử và thuyết Tương đối hẹp và rộng. Chúng không chỉ có ý nghĩa về lý thuyết, về nhận thức mà còn là nền tảng cho khoa học ứng dụng và công nghệ phát triển, làm ra biết bao sản phẩm phục vụ con người.
Hiện tại khi các nhà vật lý muốn khám phá cao hơn, sâu hơn vũ trụ, ở cái trạng thái mà các lực cơ bản của tự nhiên đồng nhất (thống nhất được) mới diễn tả được, muốn vậy cần phải dựa trên cả thuyết Tương đối lẫn Cơ học lượng tử.  Có điều thuyết Tương đối và Cơ học lượng tử lại mâu thuẫn khi tổ hợp lại với nhau. Vì thế mà các nhà vật lý mới đi tìm các lý thuyết thống nhất, hiện nay Lý thuyết Dây là có triển vọng nhất và đang ở trên tuyến đầu của hành trình khám phá.
Sự thực là thế chứ không phải như ý bạn “Người ta gọi đây là sự KHỦNG HOẢNG của khoa học
***
Bạn viềt thế này:
Để truy tìm nguyên nhân NỀN MÓNG KHÔNG VỮNG CHẮC trong vật lý hiện đại là một công việc không khó, nhưng cái quan trọng là chúng ta có nhìn thấy được tòa nhà đang nghiêng hay không? Nếu chúng ta nhìn thấy nó nghiêng thì mới sửa chữa, nếu nó không nghiêng, thì chúng ta sửa chữa để làm gì, phải không anh?
Phát hiện đầu tiên của tôi năm 1997 là… HẠT PHOTON KHÔNG CÓ KHỐI LƯỢNG…
Einstein là người đưa ra khái niệm “hạt photon” (hạt sáng). Photon là hạt dẫn truyền năng lượng của sóng ánh sáng, Điều này cũng giống như phân tử chất khí (hoặc chất rắn) dẫn truyền năng lượng của sóng âm thanh.
Phân tử thì có khối lượng, thế nhưng photon thì… không có khối lượng… Vật chất mà không có khối lượng ư? Thật là phi lý
…”
Viết vậy bạn cũng chưa hiểu photon là gì. Photon là hạt truyền tương tác của lực điện từ, bản chất là năng lượng, khi còn là lực nó vô hình mà vật lý gọi là “hạt ảo”. Như điện tử quay quanh hạt nhân được giữ bằng lực điện từ giống như một sợi dây cao su vô hình, khi điện tử rơi vào quỹ đạo thấp hơn thì đoạn thừa sợi dây bị đứt và thoát ra. Đó chính là photon, là năng lượng, tùy theo bước sóng mà mắt người có nhìn thấy hay không, tự lan truyền với vận tốc là hằng số, là giới hạn trên, không vật nào có khối lượng mà có thể đạt được. Bạn nói “photon như chất khí (hoặc chất rắn) truyền năng lượng sóng âm thanh” là chưa hiểu.
Khoa học dù không tuyến tính nhưng là chuỗi logic nên từ nhận thức sai đó bạn đã suy diễn, tính toán sai dây chuyền tiếp theo sau đó.
Từ công thức Plank: E = h.υ và công thức Einstein E=mc2, bạn tính ra m= h.υ/c2, về hình thức là đúng nhưng bạn không hiểu ý nghĩa vật lý. Bạn cho m là khối lượng của photon là sai. Bạn cần phải hiểu photon là năng lượng, mà theo vật lý, đã là năng lượng thì không thể có khối lượng. Khối lượng và năng lượng là hai mặt của một vấn đề, như một tấn thóc bán được bao nhiêu tiền đó, có giá trị tương đương, nhưng thóc không phải là tiền, cũng như vậy, năng lượng không thể là khối lượng. Như một vật được nung nóng tỏa ra nhiệt, không ai có thể cân được độ nóng đó nặng bao nhiêu cả. Ánh sáng cũng như vậy. Công thức Plank chỉ giá trị năng lượng của một photon (giá tiền); công thức của Einstein chỉ mối tương đương giữa khối lượng của bất kỳ chất nào với năng lượng nó tích tụ trong khối lượng đó (thóc – tiền). Nên m bạn tính ra là khối lượng của bất kỳ chất nào tương đương với giá trị năng lượng của photon chứ không phải là khối lượng của photon. Như nung nóng một thanh sắt nó phát xạ 1 photon thì khối lượng nó giảm đi một lượng m bạn tính ở trên.
          Hoàn toàn không có chuyện như bạn viết:
Einstein cho rằng photon không có khối lượng (m = zero) khi ở trạng thái nghỉ (đứng yên). Bởi vì khi photon đứng yên (trạng thái nghỉ) thì tần số (υ = 0) , do đó (m = 0). Khi photon dao động, thì mới có tần-số dao-động (υ > 0) , do đó (m > 0). Như vậy photon chỉ có khối lượng khi ở trạng thái dao động mà thôi.
Thế nhưng khi photon dao động bằng vận-tốc ánh-sáng, thì nó lại cũng không có khối-lượng. Phép biến đổi LORENTZ (thuộc về hình học “phi Euclide” của Bolyai và Lobachevski ) có công thức là: m = mo chia cho căn bậc 2 của {1 – (V2 / C2 )}. Khi photon dao động bằng vận tốc ánh sáng (V = C) thì (V2 / C2) = 1, do đó: [1 – (V2 / C2 )] = 0, suy ra: m = mo / 0 = lớn vô cùng. Lúc đó khối-lượng của 1 hạt photon sẽ vô cùng lớn. Chính vì thế mà Einstein mới đặt lại giả thuyết: “Nếu đạt đến vận-tốc ánh-sáng, thì khối-lượng photon phải bằng zero”.
Chẳng có Einstein nào lại ngớ ngẩn tính toán theo công thức LORENTZ, chính là phương tiện giúp ông phát minh ra thuyết Tương đối hẹp, ra một sự mâu thuẫn để rồi ông giả thuyết ngược lại như vậy. Einstein cũng như toàn bộ nền vật lý cho khối lượng của ánh sáng bằng 0 vì là điều hiển nhiên nên nó mới có vận tốc lớn nhất và bằng hằng số. Viết vậy bạn cũng không hiểu ý vận tốc của ánh sáng là lớn nhất bao hàm trong công thức của LORENTZ mà tất cả những vật có khối lượng không thể đạt được vận tốc đó, nếu đạt được thì khối lượng của nó sẽ tăng theo vận tốc cho đến vô cùng!
Bạn cũng sai khi viết: “khi photon đứng yên (trạng thái nghỉ) thì tần số (υ = 0) , do đó (m = 0). Khi photon dao động, thì mới có tần-số dao-động (υ > 0) , do đó (m > 0). Như vậy photon chỉ có khối lượng khi ở trạng thái dao động mà thôi”. Vì tự nhiên không có chuyện photon đứng yên.
***
Phùng Truyền viết:
“Vì photon không có khối luợng (m). Sóng ánh sáng thì không có gia tốc (a), cho nên trong cơ học lượng tử không tính được lực tương tác (F = m.a) . và do đó không thể thống nhất được 4 trường tương tác. Việc tìm ra khối luơng photon và GIA TỐC DAO ĐỘNG SÓNG năm 1997, đã bổ sung thêm vào kho tàng khoa học vật lý một công thức để tính lực tương tác của dao động sóng điện từ (kể cả sóng âm thanh, sóng nước, sóng điện electron trong dây dẫn…)
F = m.a = m.V2 /λ = m.V.υ
trong đó:
m là khối lượng photon = 0.7x10-35kg
a là gia-tốc dao-động sóng ( m/s2 )
λ là độ dài bước sóng (m)
υ là tần số của sóng (Hz)
V là vận-tốc của sóng điện từ (3 x 108 m/s).
(Mời anh xem thêm chi tiết trên trang: LÝ THUYẾT THỐNG NHẤT CÁC TRƯỜNG TƯƠNG TÁC
https://drive.google.com/…/0B0-TzswGBvziSlhvMms4MHJBMnM/view
Photon đúng là không có khối luợng (m), sóng ánh sáng có vận tốc bằng hằng số đúng là không có gia tốc (a), cho nên đúng là không tính được lực tương tác (F = m.a). Bạn viết như trên vì không hiểu rằng photon là sản phẩm, là hạt truyền tương tác của lực điện từ chứ không phải là lực điện từ. Nó không trọng lượng, không điện tích, chỉ là năng lượng, tự nó không tạo ra lực được, nếu có phải chuyển hóa nó.
Vì thế đoạn trên bạn tự sướng hơi bị vĩ cuồng đấy, nói thế hơi nặng nhưng ngôn ngữ chính xác là thế. Bạn cũng chưa hiểu THỐNG NHẤT CÁC TRƯỜNG TƯƠNG TÁC là gì.
***
Xin nhắc lại, hiện tại khi các nhà vật lý muốn khám phá cao hơn, sâu hơn vũ trụ, ở cái trạng thái mà các lực cơ bản của tự nhiên đồng nhất (thống nhất được) mới diễn tả được, muốn vậy cần phải dựa trên cả thuyết Tương đối lẫn Cơ học lượng tử.  Có điều thuyết Tương đối và Cơ học lượng tử lại mâu thuẫn khi tổ hợp lại với nhau. Vì thế mà các nhà vật lý mới đi tìm các lý thuyết thống nhất.
Trong lịch sử người ta đã thống nhất được lực điện và lực từ thành lực điện từ, rất lâu sau đó Weinberg, Salam đã chứng tỏ  năng lượng cao (lớn hơn 100 GeV), lực điện từ và lực hạt nhân yếu (gây ra sự phóng xạ) hợp thành một lực, được thực nghiệm kiểm chứng nên năm 1979, Salam và Weinberg cùng với Sheldon Glashow đã được tặng giải Nobel Vật lý. Còn "lực hạt nhân mạnh", lực giữ các quark lại với nhau trong proton và neutron cũng có những đặc tính khiến các nhà vật lý cố gắng phối hợp với ba lực trên bằng lý thuyết thống nhất lớn (grand unified theory, hay GUT). Nhưng năng lượng thống nhất lớn có thể phải ít nhất một ngàn triệu triệu GeV. Một máy đủ mạnh để gia tốc các hạt tới năng lượng thống nhất lớn sẽ phải lớn bằng Thái Dương Hệ nên lý thuyết thống nhất lớn vẫn là giả thuyết. Mà dù chứng thực được, lực hấp dẫn vẫn nằm ngoài sự thống nhất đó.
Chính vậy mà hiện tại các nhà vật lý đã đưa ra Lý thuyết Dây đi theo hướng khác, tiếc là giới hạn một bài viết không thể viết ra được. Nếu có hứng rất có thể tôi sẽ viết dịp khác. Đây là một lý thuyết có triển vọng nhất và đang ở trên tuyến đầu của hành trình khám phá.
***
Từ khả năng Phùng Truyền không hiểu ý nghĩa vật lý của các công thức, kể cả các thuật ngữ vật lý đơn giản nhất, như bạn viết: “Ánh-sáng cũng có tính-chất điện-từ như là dòng điện trong dây dẫn” là bạn chưa hiểu gì. Ánh sáng là sản phẩm của lực điện từ, còn dòng điện trong dây dẫn là dòng điện tử, mà dòng điện thì chỉ sinh ra lực từ thôi. Vậy điều đơn giản thế bạn còn chưa hiểu, rồi chỉ bằng mấy phép toán thô sơ, bạn tính ra các lực bằng các trị số vô nghĩa, là bạn “đã bổ sung thêm vào kho tàng khoa học vật lý một công thức” toàn năng, một LÝ THUYẾT THỐNG NHẤT CÁC TRƯỜNG TƯƠNG TÁC mà cả nền khoa học của nhân loại còn đang bí được sao?
Vào facebook, tôi thấy trong số các bạn của Phùng Truyền “like” có người tôi quen, tôi biết. Như Nguyễn Ngọc Hòai, một nhà ngoại cảm tức khả năng thuộc ngoại khoa học thì không nói làm gì, ông BSTS Lương Chí Thành chắc rành về sinh học nên cũng có thể không kể, tôi chỉ lạ là ông Quách Tuấn Ngọc, người tự giới thiệu trên facebook:
*Từng làm Tổng giám đốc điều hành tại MOET-ICT
*Từng làm Nguyên Cục trưởng. tại Cục CNTT. Bộ GD&ĐT
*Từng làm Giảng viên tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
*Học Traitement de l'information tại Grenoble INP - Institut polytechnique de Grenoble
*Học Vô tuyến điện tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
*Đã học tại Khối Phổ Thông Chuyên Toán - Trường Đại Học Tổng Hợp Hà Nội
Một người được đào tạo và làm việc như vậy mà không có ý kiến gì về những “phát minh” của Phùng Truyền thì đúng là lạ thật!
Còn tôi rất biết “sự thật mất lòng”, hoàn toàn không muốn làm mất lòng Phùng Truyền, nhưng viết về khoa học mà không viết thẳng, viết thật thì không phải khó mà không thể viết nổi. Tôi cũng không mất thì giờ để tranh luận tiếp vì sự thật khoa học là thế nào thì tôi chỉ ra như thế, Phùng Truyền không nghe, cứ tự tin thì cũng chẳng sao!
21-2-2017
ĐÔNG LA

Thứ Năm, 16 tháng 2, 2017

XEM LẠI CHUYỆN LÊ VĂN CƯỜNG SỬA THUYẾT TƯƠNG ĐỐI CỦA EINSTEIN

ĐÔNG LA
XEM LẠI CHUYỆN LÊ VĂN CƯỜNG
SỬA THUYẾT TƯƠNG ĐỐI CỦA EINSTEIN
Một trong những tính xấu của giới trí thức Việt Nam là tính không chính xác. Tôi đã viết rất nhiều bài chỉ ra những ai và những cái gì họ đã viết sai về tri thức. Xã hội VN hiện còn nhiều sai trái, yếu kém gây ra nhiều tệ nạn. Những sai trái tệ nạn đó chỉ có thể khắc phục được bằng những giải pháp đúng đắn chứ không thể bằng sự sai trái hơn và những động cơ không trong sáng. Tiếc là thực tế người có tâm, có tầm thì ít mà thùng rỗng kêu to thì nhiều, tệ hơn nữa là có nhóm “nhân sĩ trí thức” luôn to mồm đòi đổi mới nhưng ở họ cũng tinh hoa thì ít mà tinh ma thì nhiều!
Đất nước Việt Nam chúng ta hiện đang cần nhất một nền khoa học công nghệ phát triển. Chỉ có vậy chúng ta mới thực hiện được một nền kinh tế tri thức thay cho nền kinh tế cơ bắp. Điều đó chỉ có thể có được bằng một nền giáo dục đúng đắn và chính sách tìm kiếm, phát hiện, sử dụng nhân tài đúng đắn. Những nhân tài đích thực chứ không phải là những nhà  ‘phát minh” hoang tưởng dạng như ông Lê Văn Cường, nhân vật chính của bài viết này.
***
Hơn 10 năm trước, Lê Văn Cường đã công bố một số bài chỉnh sửa Thuyết Tương đối của Einstein, trong đó có bài “Công thức năng lượng của Einstein phải sửa đổi”. Bài này tác giả khoe đã “dựa vào sách giáo trình của Mỹ” trích dẫn ra công thức:  
Đây chính là công thức của Einstein diễn tả mối liên hệ của thời gian chuyển động của một tia sáng giữa hai hệ quy chiếu quán tính, một hệ đứng yên và một hệ chuyển động. Trong đó:
-te là thời gian đo được ở hệ đứng yên.
-ts là thời gian đo được ở hệ chuyển động.
-v là vận tốc chuyển động của hệ.
-c là vận tốc ánh sáng
Vận tốc v luôn nhỏ hơn c nên mẫu số luôn nhỏ hơn 1, do đó te luôn lớn hơn ts. Nghĩa là cùng một tia sáng chuyển động, người quan sát đứng yên (trên trái đất) đo thời gian thấy đồng hồ chạy nhanh hơn, còn người (giả sử trên một tầu vũ trụ) sẽ thấy đồng hồ chạy chậm hơn, nghĩa là thời gian trên tàu vũ trụ đã giãn ra.
Từ đó Lê Văn Cường đã suy luận và tính toán:
“Căn cứ vào bài chứng minh thời gian dãn ra trên, chúng ta thấy không gian được biểu thị bằng khoảng cách với đơn vị đo là km tại hệ chuyển động cũng dãn ra. Đồng thời vận tốc ánh sáng tại hệ chuyển động cũng khác với vận tốc ánh sáng tại hệ đứng yên và công thức năng lượng tương đối: Er=mo.γ.c2 của Einstein sẽ phải sửa đổi thành: Er=mo.γ.co22 . (Trong đó co=c gọi là vận tốc ánh sáng tại hệ đứng yên và γ là hệ số dãn).
Điều này được chứng minh như sau:
Vì đơn vị đo vận tốc kmo/so tại hệ đứng yên trong đó có đơn vị đo thời gian ts=so khác với đơn vị đo thời gian te=sr của hệ chuyển động, nên khoảng cách truyền của ánh sáng tại hệ chuyển động le chỉ tính được khi đơn vị đo vận tốc kmo/so đổi thành kmr/sr hoặc đơn vị đo thời gian te đổi thành ts .  Einstein bị nhầm chỗ này, bởi không nghĩ ra việc đổi đơn vị từ hệ này sang hệ kia. Hoặc có thể Einstein bị nhầm khi tính toán: 
Không còn nghi ngờ gì nữa, chúng ta có thể kết luận vận tốc ánh sáng tại hệ chuyển động là: cr=co , chứ không phải là: c”.
Lê Văn Cường tiếp:
“Tại hệ đứng yên có khối lượng mo thì trường hấp dẫn chứa trong không gian xung quanh hệ đứng yên phải là G và tại hệ chuyển động có khối lượng được tăng lên mo thì trường hấp dẫn chứa trong không gian xung quanh hệ chuyển động phải là G.γ . Cái từ “chân không” ở đây vô nghĩa, nó như ám chỉ là khoảng không gian trống rỗng chẳng có cái gì có thể làm cho vận tốc ánh sáng thay đổi, làm cho biết bao nhiêu người lỗi lạc bị lạc hướng tư duy để rồi bị nhầm lẫn theo: coi vận tốc ánh sáng là hằng số tuyệt đối. Khi trường hấp dẫn thay đổi từ G thành G.γ thì vận tốc ánh sáng cũng thay đổi từ co thành cr=co.
Do vậy công thức năng lượng tương đối của Einstein (năng lượng của hệ chuyển động nhanh gây hiệu ứng biến đổi khối lượng, không gian và thời gian của hệ): Er = mr.c2  = moγ.c2 phải được sửa cho đúng là:
                                    Er = mr.cr2=mo.γ.co22
Nếu Lê Văn Cường hiểu biết và thận trọng sẽ gởi những “phát minh” trên của mình cho những cơ quan khoa học để thẩm định, nếu không tin, cho ở VN dốt quá không có ai đủ thông thái để hiểu thì có thể gởi cho nước ngoài. Tôi tin là “công trình” của Lê Văn Cường sẽ bị loại ngay vì tác giả chưa hiểu gì. Nếu tác giả chấp nhận vất công trình của mình đi thì tôi cũng sẽ không có gì để nói nữa vì câu chuyện đã hơn 10 năm rồi. Có điều Lê Văn Cường lại ảo tưởng, ngông ngạo, dốt chưa hiểu nổi Thuyết Tương đối là gì lại “láo”, dám chê “cả nhân loại nhầm”, đã “ngu dốt” tin theo Einstein, thì tôi buộc phải lên tiếng. Cũng là câu chuyện khoa học vui giúp cho những ai ham hiểu biết có thể giải trí được.
Lê Văn Cường đã “láo” như sau:
“Từ khi ra đời thuyết Tương đối (năm 1905) đến nay, có thể nói gần như cả nhân loại chúng ta bị nhầm theo cái tiên đề thứ hai trong thuyết Tương đối của Einstein rằng: vận tốc ánh sáng là hằng số tuyệt đối không đổi trong “chân không”...
Sau khi phát hiện ra không gian, thời gian chỉ là tương đối, tại hệ quy chiếu chuyển động với tốc độ cao cỡ xấp xỉ vận tốc ánh sáng thì thời gian dãn ra, Einstein đã dẫn chứng điều đó bằng câu chuyện “Nghịch lý hai anh em sinh đôi”. Đại ý rằng nếu người anh ngồi trên con tàu bay vào khoảng không vũ trụ với vận tốc cực cao, còn người em song sinh của nó vẫn ở trên trái đất được coi là hệ đứng yên thì sau chuyến du hành của người anh, hai anh em gặp nhau tại trái đất, người anh sẽ trẻ hơn người em rất nhiều.
Thực ra, để giải thích tính đúng đắn về câu chuyện “nghịch lý hai anh em sinh đôi”, (“Twin paradox”) của Einstein rất đơn giản, dễ hiểu nếu như đã hiểu Thuyết tương đối và có thái độ khách quan không bị hào quang của sự vĩ đại làm lóa mắt thành ra nhìn cái đơn giản hóa phức tạp.
      Đau đớn quá! Một thế kỷ qua cả nhân loại bị nhầm lẫn theo cái thiếu sót của Einstein. Tôi lấy làm lạ rằng sự việc đơn giản như vậy mà mấy tỷ con người không ai phát hiện ra và dám đứng lên phát biểu bênh vực cho lẽ phải, tránh để câu chuyện diễn ra ví như chuyện anh thợ may láu cá may quần áo cho Vua bằng vải “không khí”, nếu ai “ngu dốt” thì mới không nhìn thấy”.
Bài viết của Lê Văn Cường từng được giới thiệu trên
quangnx (không biết có phải NguyễnXuân Quang (học Vật lý) bạn của Lương Chí Thành không?) bình luận:
“Anh Thiên Sứ kính mến
Đọc các bài viết này anh có cảm giác gì đặc biệt không?
Những bài viết loại này nhiều lắm anh ạ, tóm lại các tác giả vẫn chưa hiểu. Đọc kỷ bài viết, thú thực với anh, em cảm thấy tội nghiệp cho tác giả nếu đã lỡ gửi bài đi đâu đó. Khoảng cách để lỉnh hội được Thuyết tương đối khoa học của tác giả em nhận thấy còn xa lắm...”.
Lê Văn Cường trả lời:
“Anh Quangnx cho rằng tôi đã sai lầm và “tội nghiệp” cho tác giả nếu đã trót gửi bài đi các nơi. Nhưng tôi lại thấy chính Quangnx đã sai lầm.
Vận tốc ánh sáng tại hệ có đơn vị tính không gian: km và thời gian: s c=300.000km/s chỉ đồng dạng với vận tốc ánh sáng tại hệ có đơn vị tính không gian: km.γ và thời gian: s.γc’ = c.γ = 300.000km.γ/s.γ chứ chúng không bằng nhau. Mà đã không bằng nhau thì làm sao có thể cho nó là hằng số trong vũ trụ được?”
Lê Văn Cường cũng tuyên bố:
“Mặt trận chính của tôi là trên tạp chí tư nhân, phi chính phủ GSJ (website: www.wbabin.net ), gồm rất nhiều người của rất nhiều nước kể cả các fD hay Dr tại các trường Đại học trên toàn thế giới “điên rồ” như tôi tập hợp lại vì các cơ quan khoa học chính thống ăn lương nhà nước cũng trên toàn thế giới không ưa gì những người phản kháng đối với thần tượng Einstein đang là tiêu chuẩn, cơ sở khoa học của họ”.
Một bạn có nickname Guest Whitebear “phản pháo”:
“Chưa học thuộc bảng cửu chương mà cứ thích đi bình về tích phân. Haha. Anh nghĩ anh có cơ hội hiểu à? Giống như anh 3 tuổi mà đòi đi đánh nhau với Mike Tison, vác búa liềm oánh B52 thôi.
Tất nhiên mấy cái báo chí tư nhân thì toàn rác rưởi, mấy cái kiểu Mỹ Tâm mất chó, Đan Trường mặc quần lót màu xanh, đâu có ý nghĩa gì về khoa học.
Khuyên anh nên bỏ cuộc đi, tốt cho vợ con anh. Anh nên dành thời gian mà kiếm tiền mua sữa cho con anh, đừng hoang tưởng nữa. Tôi thấy tội nghiệp cho họ lắm.Tôi nói anh thế hơi nặng lời với anh, nhưng đó là lương tâm của tôi với gia đình anh đó”; “Tôn trọng sự khác biệt thì khác xa với nâng bi sự ngu dốt”.
***
Còn nhiều phản bác khác nữa nhưng tôi thấy phần chê là nhiều hơn lý lẽ và phân tích khoa học, nên chưa khuất phục được Lê Văn Cường. Còn ý của tôi về “phát minh” của Lê Văn Cường thế nào xem phần sau sẽ rõ?
16-2-2017
ĐÔNG LA


Thứ Tư, 15 tháng 2, 2017

GS HÁN NÔM NGUYỄN HUỆ CHI NGHIÊN CỨU VẬT LÝ

ĐÔNG LA
GS HÁN NÔM NGUYỄN HUỆ CHI
NGHIÊN CỨU VẬT LÝ

Do kết bạn trên facebook, tôi biết được bạn Phùng Truyền viết bài “CON ĐƯỜNG GIÁC NGỘ”, tôi chú ý nhất ý này:
“tôi đã vô tình phát hiện sự phi lý của cơ học Lượng tử… Cơ học Lượng tử cho rằng photon không có khối lượng, chính sự phi lý đó đã dẫn nền vật lý thế giới vào một ngõ cụt, không có lối thoát… Tôi bỏ ngang đề tài: NHỮNG KHẢ NĂNG KỲ LẠ CỦA CON NGƯỜI, quay sang viết chủ đề LÝ THUYẾT THỐNG NHẤT CÁC TRƯỜNG TƯƠNG TÁC vào năm 1997”.
Tôi chợt nhớ có thời báo chí ồn ào vụ “Hai người Việt muốn xét lại thuyết Tương đối của Einstein”, tự hỏi không biết Phùng Truyền có phải là một trong hai người đó không? Mất cả tiếng dùng google mới tìm lại được những bài báo cũ (2006) thì ra không phải mà là ông Bùi Minh Trí, một kiến trúc sư 75 tuổi (nay 86) và Lê Văn Cường, một kỹ sư xây dựng 55 tuổi (nay 66). Trước đó, 1999, do Nguyễn Hòa hồi làm ở TC Văn nghệ QĐ nhờ tôi viết, tôi đã chỉ ra những nhận thức sai về Einstein của cụ Cao Xuân Huy và người học trò là ông Nguyễn Huệ Chi trong tác phẩm được Giải HCM của cụ, không hiểu sao tôi lại không chú ý chuyện hai người muốn sửa lại thuyết Tương đối. Có thể hồi đó tôi chưa có “đất dụng võ” và không muốn mất thì giờ. Nay có dư thì giờ lại có đất dụng võ là blog và facebook, tôi đọc những bài ông Lê Văn Cường viết và tranh luận để bảo vệ “phát minh” của mình thì thấy cần phải lên tiếng vì ông ấy “láo quá”! Ai cũng có quyền tự tin, mơ mộng nhưng vì dốt mà hỗn láo với những bậc vĩ nhân như Einstein thì không! Tệ hơn cả sự hỗn láo là dốt nhưng lại dùng ảo tưởng về khoa học để hại dân, hại nước thì càng cần phải lên tiếng. Một trong số đó chính là ông GS Hán Nôm Nguyễn Huệ Chi. Trong khi viết bài chỉ ra cái sự “láo” của Lê Văn Cường, còn về bạn Phùng Truyền cũng có thể tôi sẽ viết mà không sợ mất lòng vì bạn ấy viết: “Tâm lý người Việt Nam sau 1975 kỳ lạ thiệt, đúng sai đều không thèm trả lời hoặc phát biểu ý kiến, chẵng nhẽ đó là “bản sắc văn hóa đậm đà” của người Việt Nam thời XHCN là như vậy chăng?”, tôi cho đăng lại bài viết về Huệ Chi cũng bàn về vật lý, về thuyết Tương đối. Bài được đăng trên báoVăn nghệ TPHCM đúng hôm diễn ra Hội nghị Lý luận Phê bình toàn quốc của Hội đồng Lý luận phê bình Văn học nghệ thuật Trung ương, người ta đã chuyền tay nhau những tờ báo có bài đó. Riêng Nhà thơ Vũ Quần Phương, cha của GS toán học danh tiếng Vũ Hà Văn, thấy tôi đã đến bên đùa một câu nghe thật sướng cái lỗ tai: “Ngồi bên Đông La một tí để lây tí thông minh nào!”. Tôi bảo: “Anh bảo thằng Văn nhà anh làm toán thôi đừng bắt chước thằng Ngô Bảo Châu nói lăng nhăng về chính trị nhé!” Anh Phương cười: “Anh bảo rồi!”
            15-2-2017
            ĐÔNG LA



Trong cuộc Hội thảo Khoa học “Vật lý học hiện đại - Văn hóa và phát triển” do Tạp chí Tia sáng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ban sáng lập Trường Đại học Phan Châu Trinh (Quảng Nam), Nguyễn Huệ Chi từng đọc bài tham luận: Tư duy phương Đông nhìn dưới ánh sáng học thuyết Einstein. 25-VII-2005

Điều bất thường là tại sao một cuộc Hội thảo được tổ chức bởi một tạp chí của Bộ Khoa học và một trường đại học, với ban cố vấn và ban lãnh đạo là những nhà khoa học và nhà trí thức hàng đầu VN, lại cho tham luận một “công trình” phản khoa học, phản triết học, phản thực tiễn đến thế?!
Nhưng nhìn vào danh sách 72 vị đòi thay đổi hiến pháp thời gian gần đây ta sẽ không còn thấy bất thường nữa; trong đó có Giáo sư Hoàng Tụy, Chủ tịch Hội đồng cố vấn Đại học Phan Châu Trinh; GS Chu Hảo, Nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ, cố vấn; Nhà văn Nguyên Ngọc, Chủ tịch Hội đồng Quản trị trường.
Bản tham luận của Huệ Chi nói trên là một mớ những mâu thuẫn. Từ việc đề cao Thuyết Tương đối, Huệ Chi cho mình thật may mắn” được “thầy Cao Xuân Huy” cho biết: “có một nhà vật lý người Đức là Einstein từ lâu đã tìm ra một học thuyết hết sức thâm viễn gọi là thuyết tương đối hẹp và rộng”, nhưng rồi Huệ Chi lại ca ngợi Cao Xuân Huy cho Einstein “sai lầm cơ bản trong tư tưởng logic”; rồi lại dựa vào Einstein đưa ra tuyên ngôn: “học thuyết tương đối của Einstein rọi sáng cho cả một thời đại mới: thời đại “giải lý tính””. Đây là một tuyên ngôn đại sai lầm cả về thuật ngữ triết học lẫn nội dung khoa học. Bởi “lý tính” theo triết học là nhận thức của loài người nói chung và Einstein thì chẳng có một Học thuyết Tương đối nào lại “giải lý tính” như thế cả.
Đặc biệt, trong bản tham luận đó, Huệ Chi công bố một “công trình” nghiên cứu buồn cười như sau: 
 “Một hôm… đi xe ô tô… tôi… bỗng để ý thấy một chú ruồi đậu trên ve áo một người ở hàng ghế bên ấy cất cánh bay sang đậu vào vai áo tôi Tôi hết sức kinh dị. Bởi vì tôi biết xe ô tô đang chạy với một tốc độ rất nhanh, năm sáu chục kilômét một giờ là ít. Vậy thì tại sao khi chú ruồi cất cánh bay khỏi vai người bạn của tôi nó không bị chiếc xe đẩy tụt lại phía sau ngay lập tức mà thung dung như đang bay trong một nơi yên tĩnh…? Lực vô hình nào đã giữ nó yên ổn vị trí trong khoảng không của ô tô? Cứ giả thử như chúng ta có cách gì nhích người lên khỏi ghế lơ lửng giữa không trung thì thế nào? Tất nhiên ta sẽ bị vận tốc ô tô đẩy tụt ra phía sau là cái chắc Tò mò, tôi làm thêm một thí nghiệm…: tôi xé một mảnh giấy… vo viên lại và cầm nó giơ cao lên rồi thả xuống. Kỳ dị thay, viên giấy rơi thẳng xuống sàn ô tô mà không rơi xéo ra phía sau như tôi tưởng, dù rằng khi viên giấy chạm sàn, ô tô đã chạy được ít nhất cũng một mét. Nói rõ hơn, trong khi ô tô đang chạy, điểm rơi của viên giấy xuống sàn xe vẫn như trong một căn phòng không có gió.
Hiện tượng “ruồi bay”, “giấy rơi” được như trên là do xe chạy gần như thẳng với vận tốc đều, không gian trong xe coi như một hệ quy chiếu quán tính. Mà theo Nguyên lý Quán tính: “Nếu một vật không chịu một lực nào thì nó sẽ đứng yên hoặc tiếp tục chuyển động không đổi”. Tương tự như ta trong xe lửa hoặc trên máy bay (lúc không rung, không xóc, không tăng tốc) thì việc đi lại, rót nước vào cốc và mọi chuyển động sẽ xảy ra y như lúc xe lửa, máy bay đứng yên. Vì thế, ông Nguyễn Huệ Chi nghĩ “Cứ giả thử như chúng ta có cách gì nhích người lên khỏi ghế lơ lửng giữa không trung thì thế nào? Tất nhiên ta sẽ bị vận tốc ô tô đẩy tụt ra phía sau là cái chắc” là sai hoàn toàn. Bởi nguyên lý quán tính là như nhau với mọi vật trong hệ quy chiếu, nó không phân biệt ông với con ruồi; không chỉ ông mà nếu có cả con bò trong xe “nhích lên lơ lửng” được thì nó cũng không bao giờ bị “vận tốc ô tô đẩy tụt ra phía sau” như ông nghĩ đâu. Các vật trong xe chỉ bị tác động khi nguyên lý quán tính bị vi phạm, như khi xe quẹo hoặc có gia tốc tăng hoặc giảm.
Huệ Chi kể tiếp, đến khi: “đọc đến cuốn Thuyết tương đối là gì mới lờ mờ cảm nhận rằng những việc “lạ” mình không lý giải được chắc có liên quan xa gần đến phát kiến “động trời” của nhà vật lý người Đức hơn 50 năm trước. Có thể không phải lúc nào lực hấp dẫn cũng có một tác động như nhau lên mọi vật đang chuyển động Đối với con người ngồi trên ô tô thì vận tốc năm sáu mươi kilômét chẳng ảnh hưởng gì, nhưng với một vật nhỏ như con ruồi thì vận tốc ấy ít nhiều đã tạo nên một trường hấp dẫn mới mà con ruồi sẽ tùy thuộc vào đó…”

Như đã viết, chuyện “ruồi bay” và “giấy rơi” như ông Huệ Chi thấy  do chịu tác động của lực quán tính chứ không có chuyện tương đối tương điếc gì ở đây cả. Nói như vậy Huệ Chi hoàn toàn không hiểu Thuyết Tương đối nói riêng và về khoa học nói chung. Thuyết Tương đối của Einstein có hai, thường được dịch ở ta là Thuyết Tương đối hẹp (Special theory of Relativity) và Thuyết Tương đối rộng (General theory of relativity). Thuyết Tương đối hẹp, từ việc công nhận vận tốc ánh sáng là hằng số, Einstein đã phát minh ra không gian, thời gian không phải tuyệt đối, bất biến mà là tương đối, phụ thuộc vào chuyển động, thời gian sẽ bị giãn ra và kích thước của vật bị co lại theo chiều chuyển động. Còn Thuyết Tương đối rộng, Einstein đã phát minh ra những tính chất mới của không- thời-gian phụ thuộc vào lực hấp dẫn. Nó chỉ ra chính vật chất đã làm “cong” không-thời gian. Vì thế một tia sáng đi qua vùng không gian “cong” đó nó cũng sẽ bị “bẻ cong”. Cái điều tưởng chừng quá kỳ lạ này đã được kiểm chứng đúng. Như vậy lực “hấp dẫn” ở Thuyết Tương đối rộng cũng chẳng dính dáng gì đến chuyện “không bị đẩy lại sau” của con ruồi và viên giấy trong câu chuyện của Huệ Chi. Lực hấp dẫn cũng tác động như nhau với mọi vật. Vì vậy trong thực tế, dù nhỏ như con ruồi, hay to như ông Huệ Chi, hoặc to như con bò thì gia tốc trọng trường là luôn như nhau.

***
Nguyễn Huệ Chi cũng mâu thuẫn, khi khúc trên viết “vũ trụ vốn …khối lượng bằng vô cùng”; đoạn sau lại viết: “vũ trụ ban đầu có thể trống rỗng không chứa một vật chất hấp dẫn nào cả”. Rồi người ta chỉ phát hiện vũ trụ đang “giãn nở gia tốc” chứ vũ trụ không phải giãn nở rồi ổn định rồi lại giãn nở gia tốc” như Huệ Chi nói.
Nguyễn Huệ Chi cũng sai khi nói về sai lầm của Einstein. Lúc đầu, Einstein quan niệm vũ trụ là tĩnh, nhưng nghiệm mô tả vũ trụ rút ra từ phương trình hấp dẫn của ông lại giãn nở, ông đã chống đỡ” bằng cách đưa vào phương trình một hằng số vũ trụ (cosmic constant) để “kéo lại” cho cân bằng. Rồi sau đó, khi người ta xác định được vũ trụ không tĩnh như ông nghĩ, ông đã quẳng cái hằng số mà ông cho là “cái ngu ngốc lớn nhất của đời tôi” (biggest blunder) ấy đi. Chứ không phải nghĩ ngược như Nguyễn Huệ Chi: thấy người ta phát hiện vũ trụ giãn nở “buộc ông phải đưa thêm vào hằng số vũ trụ”, nghĩa là Einstein thấy sai rồi mới làm sai, như một hành động ngớ ngẩn! Có điều Einstein là bác học thiên tài chứ không phải ngớ ngẩn, chỉ có người nghĩ về ông như vậy mới ngớ ngẩn mà thôi!
Cũng vì không hiểu khoa học, trong bài tham luận trên ta còn thấy Nguyễn Huệ Chi có những gán ghép khiên cưỡng tư tưởng Lão Tử với phát minh của Einstein, khi cho khái niệm Đạo của Lão Tử là trạng thái Big Bang của vũ trụ. Điều này hoàn toàn sai lầm bởi một phía Lão Tử cho Đạo “Chu lưu cùng khắp”, còn Big Bang lại là một điểm vô cùng nhỏ; trong khi Lão Tử hình dung Đạo “lớn, đi mãi, xa tắp, quay trở lại”, còn Big Bang từ một điểm, sau khi nổ, giãn nở, dần sinh ra các hạt cơ bản, các chất, các thiên thể,…, rồi đến cả loài người chúng ta… với khoảng thời gian  13,7 tỷ năm, và đến hôm nay nó vẫn đang giãn nở chứ chưa “quay trở lại” theo ý Lão Tử!
***
Tư tưởng cổ đại là báu vật trong kho tàng văn hóa chung của nhân loại, chủ yếu có ý nghĩa về mặt văn hóa, giúp cho con người những bài học rèn luyện nhân cách, tu thân tích đức, còn vì hiểu sai, rồi gán ghép cho chúng những ý nghĩa khoa học cụ thể mà chúng không có thì không nên. Vì vậy đề nghị của ông Nguyễn Huệ Chi: “thiết tưởng một câu hỏi đã đến lúc phải đặt ra mạnh bạo và dứt khoát hơn: tại sao không thể xem Đạo của Lão Tử là dự báo sáng suốt về cõi thiên hà muôn hình vạn trạng đang vận động với quy luật giãn nở gia tốc mà vũ trụ học hiện đại đã và đang tìm ra cách nhận dạng?” thì e rằng không phải ông lấy ánh sáng Einstein chiếu sáng tư tưởng Lão Tử mà chính là đã lấy bóng tối lầm lẫn của mình phủ lên tri thức khoa học, vốn đã quá rắc rối với nhiều người, trở nên mù mịt thêm!
Thật tiếc, không chỉ dừng lại ở sự lầm lẫn trong việc tìm hiểu khoa học, còn coi chúng là kim chỉ nam cho mọi nhận thức và hành động của mình. Qua đoạn văn đã dẫn ở trên ông đã “ngộ” ra: hòn đá tảng quan trọng của một phương pháp tư duy hiện đại: sự chối bỏ logique thông thường để tiếp cận với những chân lý tưởng chừng siêu nghiệm đang tồn tại hiển nhiên trên thế giới này.
Rồi theo sự dẫn lối đưa đường của cái “ đạo” đó, trong cuối bài tham luận, Nguyễn Huệ Chi còn rút ra “Ý nghĩa của cuộc đấu tranh phát huy tương đối luận”, phóng chiếu tư tưởng mình vào các hiện tượng xã hội cụ thể:
Chúng ta đã từng rút được không ít bài học thấm thía về sự cả tin vào ý chí của một thời vốn được mệnh danh là “thời đại cách mạng lay trời chuyển đất”, cả tin vào lẽ phải của lý trí, khi ta mơ ước chân thành mà cũng có phần nông nổi về lý tưởng tối hậu của cuộc đấu tranh giai cấp giữa giàu và nghèo là cốt triệt đi một vế - vế xấu xa, vế của sự giàu sang - để vế nghèo cũng được xóa bỏ, cuộc đời xung quanh ta sẽ tốt đẹp hơn. Nhưng kết cuộc lại không hẳn đã như ta nghĩ. Cái giàu bị tiêu diệt nào ngờ cái nghèo càng nghèo thêm”; “giàu không phải có mặt bất thiện của giàu mà có cả mặt thiện của giàu, nó có thể cứu rỗi cái nghèo”…
Những ý của ông rõ ràng không khách quan, phi lịch sử. Là một ông Giáo sư, Nguyễn Huệ Chi lại có kiểu bôi đen xã hội y như những kẻ chống đối đầy thù hận và ít học đến như thế sao?
Không ngờ một ông Giáo sư từng hưởng bổng lộc và danh vị của chế độ, tưởng thâm trầm mô phạm, lại có những phát ngôn cực đoan bất chấp thực tế, đầy thiên kiến méo mó như thế. Thật tiếc xã hội mình tôi thấy không ít những bậc mũ cao áo dài có những công trình mang vẻ cao thâm, nhưng thực chất chỉ là mớ hỏa mù làm tối mắt những người không biết. Không chỉ sính chữ, làm dáng tri thức, họ còn tự cho mình là tầng lớp tinh hoa, có sứ mệnh khai hóa dân trí, chỉ lối đưa đường cho xã hội. Nhưng giải một bài toán con con của phổ thông không xong, sao họ có thể hiểu được chính xác Thuyết Tương đối của Einstein? Và cái tham vọng chỉ lối đưa đường cho xã hội lại dựa trên sự lầm lẫn khoa học như thế thì sẽ dẫn xã hội đi đâu?!

TP H C Minh,
25-12-2013


Thứ Ba, 14 tháng 2, 2017

BÀI TOÁN (Truyện ngắn)

BÀI TOÁN
(Truyện ngắn)

           Hôm nay, trước khi viết vài bài về khoa học, tôi cho đăng lại một cái truyện ngắn, để những bạn đọc mới của tôi biết tại sao bây giờ tôi chủ yếu viết về chính luận lại là nhà văn, là nhà văn sao tôi lại viết được cả về khoa học? Bởi cái gốc cuả tôi là được đào tạo về khoa học cơ bản, ra trường làm công việc nghiên cứu khoa học, từng làm chủ nhiệm các đề tài nghiên cứu, giải quyết các bài toán khoa học công nghệ cụ thể. Truyện ngắn “Bài toán” là một truyện tôi viết về một việc “nhớ đời” của tôi. Khi được giao đề tài này, chị Diệu cùng cơ quan, con một vị thứ trưởng, cháu ruột cố Bộ trưởng NguyễnVăn Huyên bảo: “Hùng mà làm được sẽ được giải Nôbel của công ty đấy”. Nhưng rồi thực tế tôi lại được cái giải khác, khi cơ quan mang nó đi dự thi đã đoạt giải A trong Cuộc thi Sáng tạo KHKT TPHCM năm 1993. Đến năm 1997 tôi mới viết cái truyện này. Giờ đọc lại tôi ngạc nhiên, tại sao đang bận xây cái nhà to tổ bố mình lại có thể viết được như thế và còn sáng tác nhiều cái khác nữa mà giờ tôi không bận gì cả lại không sáng tác được, chỉ viết chính luận. Sự thực không phải vì tôi hết tài mà cái chính là tôi hết cái ham hố phấn đấu cuả tuổi trẻ, hơn nữa các chuẩn giá trị cũng lộn tùng phèo, viết “đàn gảy tai trâu thì viết làm gì?”. Thậm chí sáng tác rồi tôi cũng chán không muốn xuất bản.
Với tôi sáng tác khó hơn viết chính luận bởi viết một tác phẩm như sinh ra một sinh thể. Còn viết chính luận khó kiểu khác, nó khó với những ai dốt mà lại ham bàn chuyện đại sự, còn khó hơn nữa đối với những ai vừa dốt, vừa xấu, lại tham vọng “đấu tranh dân chủ”, đòi thay đổi đủ thứ. Còn tôi từng nghiên cứu khoa học, làm thơ, viết văn, viết lý luận phê bình văn học, qua cả quá trình dài “luyện công” như thế, tôi mới tự tin có trình độ và sự trải nghiệm viết chính luận bàn về những đại sự của đất nước. Mà mỗi tác phẩm văn chương của tôi cũng không đơn thuần là một tác phẩm văn chương mà chúng còn được cài đặt nhiều ý tưởng chính luận.
            Còn truyện “Bài toán” khi đăng lên, một lần đang nhậu thấy cô Hòa gọi điện thoại, nghe thấy cô khóc hu hu:
            -Đọc cái truyện của anh thấy anh có tài thế sao khổ thế? Còn những đứa vừa dốt vừa ác thì chúng nó lại thành những ông nọ bà kia?
            -Cái truyện này em viết lâu rồi mà cô, giờ em không có khổ đâu!
14-2-2017
ĐÔNG LA
           
NGUYỄN THỊ TRÂM :
“Bài toán là một truyện ngắn rất hay và theo  tôi là hay nhất trong tháng 10 và 11 nữa, được đăng trên số báo 45 ra ngày 8-11-1997 Tuần báo Văn nghệ...  Cái hay của truyện Bài toán cũng chính là cái tài của tác giả Đông La khi dựng lên được những nhân vật mà mỗi khi đọc chúng ta lại cảm thấy chính là những con người thực từ đời thường đang bước vào tác phẩm của ông...    Cảm ơn tác giả Đông La đã viết nên một truyện ngắn mà tôi đọc thấy rất phù hợp với tôi và có lẽ nhiều người khác nữa. Câu chuyện quả có sức giáo dục và thuyết phục người đọc suy nghĩ và phải suy nghĩ sâu để cùng tìm ra những đáp số cần thiết cho "bài toán" thường gặp trong cuộc sống   ...đến đây tôi khẳng định một lần nữa rằng Bài toán là một truyện ngắn hay, viết rất công phu. Tôi mong rằng Báo Văn nghệ của Hội Nhà văn sẽ cho ra đời nhiều những truyện ngắn độc đáo như thế...”
    (Trích Mục Bạn đọc với Văn nghệ, Báo Văn nghệ)

Đúng giờ tốt, 7 giờ, cái giờ mà một bà dược sĩ cùng cơ quan cũ đã tra cứu rất cẩn thận giúp, anh hồi hộp bước vào chiếc cổng phía trên có treo tấm bảng: “TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU HÓA NÔNG”.
Cánh cổng và bảng hiệu đều sơn mầu xanh, đã bị hơi hóa chất gặm mòn nham nhở. Một mùi thuốc vofatox đặc trưng mà anh từng biết từ hồi bé xộc vào mũi. Rất nhiều thùng phuy cũng mầu xanh được xếp lớp như lợn con nằm chiếm gần hết cái sân khá rộng. Có một không khí của một xí nghiệp hơn là một trung tâm nghiên cứu ở đây khiến anh ngán ngẩm: “Nơi này thua xa viện cũ, nhất là về độ sang trọng, cuộc đời mình thực sự xuống dốc rồi!”. Nhưng anh đang bị thất nghiệp, mới gần như chạy trốn khỏi nước Nga về.
         Anh nói với chị bảo vệ:
          - Xin chị cho gặp ông giám đốc. Tôi được ông ấy hẹn.
- Chú đợi một lát, để tui đi kêu ổng.
       Lát sau, ông giám đốc trung tâm, người cao lớn, phương phi hồng hào, kính trắng gọng vàng, mặc blu trắng cộc tay bước ra. Ông thấy trước mặt là một chàng trai độ trên ba mươi, người tầm thước, da trắng như con gái nhưng mắt xếch, mặt vuông và gồ ghề. “Cũng chẳng tay vừa, có cá tính đây”- Ông thầm nghĩ, rồi tỏ vẻ thân thiện:
- Sao, mới ở nước ngoài về mà đi cái xe đạp lóc cóc này à? Ông biết không, bây giờ tôi rất thích làm việc với những người đi xe máy, mà xe hơi nữa thì càng tốt. Người ta có tài thì mới làm ra tiền ông ạ.
         Anh gật đầu chào ông rồi nhớ ngay tới lời bà trưởng phòng tổ chức trên công ty: “Ông ấy là người tốt, nhưng chỉ được nghe, cấm có cãi”. Nghe ông nói vậy, không hiểu sao anh thấy thinh thích. Vốn là người tự tin nên anh thích sự thẳng thắn. Anh sợ những cuộc giao tiếp môi mép, nói đến tất cả mà thực chất không nói gì cả, hết sức xởi lởi chu đáo mà không có một sợi tình cảm nào cả. Đó chính là cách ứng xử của tip người sống chủ yếu bằng những mối quan hệ. Còn ông giám đốc này có lẽ thuộc tip người sống bằng công việc. Tuy chẳng có gì nhưng anh vẫn bịa:
- Em mới về nên chưa nhận được hàng.
        Nói rồi, anh theo ông vào phòng khách. Căn phòng khá sang trọng, mát lạnh, rèm cửa vàng rực. Bức tường giữa để một giá trưng bầy nhiều sản phẩm mẫu, phía trên là hàng hàng những bằng khen, bằng lao động sáng tạo; còn bức tường dọc treo rải rác những tấm ap-phích quảng cáo thuốc trừ sâu với hình những cô gái Nhật tuyệt đẹp, mười tám, đôi mươi, mặc bi-ki-ni trên bờ biển, thon thả, chín mọng, những hạt nước dính trên những đường cong trông long lanh như những hạt ngọc! “Mẹ kiếp, bọn tư bản đúng là biết cách moi tiền của thiên hạ thật!”
         Ông giám đốc mời anh uống nước rồi nói:
        - Tôi đã được chị Phúc phòng tổ chức trên công ty giới thiệu ông. Nói chung chúng tôi rất cần người làm việc, mà làm nghiên cứu ấy chứ không phải việc hành chính. Nghe nói hồi ở viện Dược ông làm cũng khá lắm hả? Có biết ông Đoàn không? Mà ông đã làm những gì rồi?
          - Ông Đoàn viện trưởng từng coi em như con. Nhưng ông ấy về hưu rồi. Ở bên ấy em chiết thuốc chống ung thư Vinblastin từ cây dừa cạn, chiết kháng sinh từ sinh khối...
          Anh khôn khéo trình bầy những giải pháp có tính sáng tạo mà anh đã làm để chinh phục người giám khảo này. Đời anh đã bao lần phải trải qua các kỳ thi, còn lần này, anh không thể không vượt qua, bởi phía sau nó sẽ là miếng cơm, manh áo của vợ con, là anh có thể duy trì sự tồn tại bằng chuyên môn, bằng tri thức, chứ không phải bằng một cuộc vật lộn cơ bắp lam lũ...
          - Ông làm thế là có tư duy đấy. Tôi thích ông đấy. Nhưng thôi, cái gì cũng không bằng thực tế. Tôi cứ thử tay nghề ông trong ba tháng. Nếu được thì tiếp tục, còn không thì anh em mình phải chia tay nhau. Đồng ý chứ? Ông sẽ đi làm ngay ngày mai nhé.       
***
          Anh thở phào ra về. Anh không sợ chuyện thử tay nghề. Cái mà anh sợ chính là thái độ ông giám đốc. Anh có thể loay hoay đủ kiểu để giải các bài toán kỹ thuật, còn những bài toán trong những mối quan hệ thì không bao giờ giải được. Anh không có năng khiếu trong việc làm vừa lòng một người không ưa mình. Anh biết cuộc sống công chức, nghệ thuật sống yên ổn chính là nghệ thuật tước bỏ cá tính, nghệ thuật bôi xóa mình thành con số không, nhưng anh không làm được. Anh thấy vô cùng may mắn khi gặp được một người nắm đầu mình mà có vẻ phù hợp. Anh đã được học rất nhiều để trở thành người tốt, người có ích, nhưng chưa học được bao nhiêu về sự xoay sở, sự toan lo cho cuộc sống riêng tư. Suốt những năm tháng ấu thơ và quãng đời sinh viên, thần tượng của anh luôn là những nhà bác học trán dồ và râu dài. Anh luôn mơ được như họ, và luôn cảm thấy như có một sứ mệnh nào đó phải thực hiện, còn cái công việc kiếm sống tầm thường là thuộc về người khác. Khốn nỗi, nghĩ thì vậy, nhưng anh cũng biết lắm giá trị của cuộc sống vật chất, biết lắm cái chua chát khi thấy vợ con mình thua chị, kém em. Anh cũng đã nghĩ đến chuyện làm thêm để cải thiện cuộc sống, nhưng anh biết làm gì ngoài chuyên môn. Mà anh lại toàn được giao vào những ê-kip làm những công việc không chỉ khó khăn đối với một con người mà còn khó khăn với cả một đất nước, như nghiên cứu thuốc chống ung thư, sản xuất thuốc kháng sinh v.v... làm sao có thể áp dụng vào việc kiếm thêm được?!
          Hôm sau, vừa tới trung tâm, anh được ông giám đốc gọi vào thư viện. Hai người tới gần thì thấy bên trong có mấy người đang truyện trò, nói cười rổn rảng:
- Hôm qua vô quán, con nhỏ quen sà vào ngay, phải chiều nó. Đêm về, vợ bắt trả bài, buốt đến tận óc mà vẫn phải làm... Nếu không, sợ nó nghi. Cuộc đời, đúng là sướng quá cũng có cái khổ!
         Một tràng cười phá lên phụ họa. Ông giám đốc đỏ mặt nói với anh:
- Đấy ông xem, cứ như thế còn nghiên cứu nghiên kiếc cái nỗi gì!
         Hai người bước vào phòng, mấy người bên trong liền im bặt, chào giả lả rồi chuồn ngay xuống phòng thí nghiệm.
        Cầm một cuốn sách tiếng Anh, ông giám đốc nói với anh:
- Đây, việc đầu tiên là tôi muốn ông đọc cuốn sách về các chất điều hòa sinh trưởng thực vật này. Tôi cho ông nửa tháng, rồi sẽ phải trình bầy trước cán bộ kỹ thuật toàn trung tâm đấy nhá. Trung tâm này tuy vậy, nhưng chiều thứ bảy nào cũng đều có sinh hoạt học thuật cả đấy.
        Anh không cần nửa tháng, chỉ mấy ngày sau anh gặp ông giám đốc xin trình bày ngay, anh muốn tạo cho ông một ấn tượng mạnh. Quả là ông có ngạc nhiên:
- Ông đọc cách gì mà nhanh thế? Ông tính đùa tôi hả?
- Sao em dám đùa với anh. Em có cách đọc riêng. Em đọc cả quyển một lúc chứ không đọc từng đoạn từng trang. Từ mục lục em nắm được ngay cái khung, rồi cần biết những điều cụ thể gì thì tra dần ra.
- Được, ông nói có vẻ hay đấy, nhưng cứ để chiều mai sẽ trình bầy xem sao.
      ***
          Thế là anh đã chinh phục được ông giám đốc “cấm có cãi”. Quả là có việc rất khó đối với người này nhưng lại quá dễ với người khác. Một xã hội ai cũng được ngồi đúng vào chỗ phù hợp với mình chắc sẽ phát triển nhanh lắm. Anh đã ra mắt trước toàn thể một trung tâm nghiên cứu bằng một buổi trình bầy chính những vấn đề mà họ đã biết, nhưng anh vẫn đủ sức buộc mọi người phải cắm cúi ghi chép. Người ta luôn có hai cấp độ tri thức, một loại biết và một loại hiểu, loại hiểu luôn ít và quý giá. Muốn làm được việc có kết quả cụ thể, người ta buộc phải có tri thức ở cấp độ hiểu.
        Ông giám đốc không bao giờ nhắc đến chuyện thử tay nghề nữa. Thế là sau một thời gian ngắn gián đoạn, anh lại được đi làm. Anh thầm hứa ở nơi mới này sẽ quyết tâm không làm mất lòng ai. Cái chuyện mất lòng với không mất lòng này lúc mới ra trường tưởng chỉ là chuyện vặt, nào ngờ nó lại rất quan trọng.
     ***
          Trung tâm Nghiên cứu Hóa nông được chia làm mấy nhóm nghiên cứu, nói là nghiên cứu nhưng thực chất chỉ là pha thuốc theo công thức có sẵn của nhà sản xuất hoạt chất và theo dõi việc sản xuất tại các xí nghiệp. Chỉ có nhóm tổng hợp chất là làm những việc chưa có, những công việc cần óc nghiên cứu và sự sáng tạo. Anh được phân về nhóm này.
          Mấy bà, mấy cô ở trung tâm bắt đầu nhận xét: “Từ bé đến giờ chúng tôi chưa thấy có ông Bắc kỳ nào hiền như ông đấy, cả tháng trời chưa thấy ông nói câu nào mà chỉ có cười thôi”. Anh trả lời: “Ở cơ quan cũ, có người thương tôi quá, có người lại ghét tôi quá, làm tôi rất khó sống. Các bà yêu ghét tôi một cách trung bình thôi nhá”. Mọi người phì cười. Nhưng con người anh vốn không phải ở khoảng giữa mà luôn bị đẩy về phía những cực đối lập. Ông giám đốc trung tâm bắt đầu quý anh ra mặt, đến độ mọi người phải phát ghen. Trên chiếc xe hơi sang trọng, đi đâu ông cũng lôi anh đi theo, như để khoe với mọi người vậy. Anh có khả năng giao tiếp thông thường rất tồi, nhưng khi bàn luận, viết lách, trình bầy những vấn đề khó khăn về tri thức thì lại siêu. Ông nói với bà trưởng phòng tổ chức: “Chị đã giao cho tôi một cục vàng chị ạ. Nó hơn hẳn người thường một cái đầu đấy”. Bà trưởng phòng khuyên: “Thôi anh ạ, nếu anh có thương nó thì để trong bụng, đừng khen nó nữa. Tình cảm, danh tiếng, toàn những thứ không ăn được, nhưng người ta cũng giành nhau chẳng kém gì giành xôi, giành thịt đâu!”. Quả đúng vậy. Mấy bà mấy cô bắt đầu tỏ thái độ với ông giám đốc: “Ông này có vẻ thông minh nhưng có vẻ tự kiêu quá anh Lâm ạ!” Ông trả lời: “Tự kiêu à, tốt quá, bao nhiêu năm trời tôi toàn sống với sự khiêm nhường, mong mãi mới vớ được một cậu tự kiêu như thế”. “Anh Lâm nói lạ, tự kiêu lại tốt sao?” “Đúng vậy, có hai loại tự kiêu. Một là không biết mình là ai, luôn coi mình cao hơn những gì mình có, coi thường cả những người giỏi giang hơn mình. Còn một loại cũng giống tự kiêu, các cô thử nghĩ xem nó ra sao?” “Bọn em chịu thôi”. Câu chuyện lúc đầu có ý vui nhưng lại thành ra nghiêm chỉnh nên mọi người im lặng. Ông giám đốc đi về phòng mình thầm nghĩ: “Những người nhu nhược, yếu kém vẫn thường nhìn sự tự tin của người khác thành ra tự kiêu. Đã tồn tại quá lâu rồi cái chủ nghĩa tập thể, cái gì cũng chung chung, người này dựa dẫm vào người kia, nó chỉ phù hợp khi người ta đi trên đường mòn, nhưng khi phải đối mặt với đèo cao, vực thẳm, phải vượt qua những con dốc để vươn lên một tầm cao mới thì không làm gì được; cái việc này nó lại phải cần đến bản lĩnh cũng như sự sáng tạo của những cá nhân tài giỏi. Dân mình kỳ thật, người ta thường quý những người biết sống hòa đồng, khiêm nhường hơn là những người tài năng nhưng có cá tính. Cứ vậy, nước mình muôn đời sẽ chả bao giờ ngóc đầu lên được. Cả thời gian dài ông đã phải sống trong cái môi trường đó, giờ có điều kiện để khác đi thì quỹ thời gian lại không còn nhiều nữa”.
     ***
          Một hôm, ông giám đốc trung tâm được tổng giám đốc gọi lên. Tổng giám đốc là một người thực sự có quyền uy. Ông đã khôn khéo xây nên cái vương triều của mình bằng vô vàn mối quan hệ dằng dịt, chủ yếu là với những ông cốp ngoài triều đình. Con cháu các vị dù không có chuyên môn gì nhưng ông vẫn tìm mọi cách xin về công ty mình bằng được và cho hưởng chế độ đặc biệt. Ông đã 60, tướng ngũ đoản, cao chưa tới mét rưỡi, nhìn phía sau giống một chú bé bụ bẫm, nhưng trước bàn làm việc thì trông y hệt một ông chủ Đại Hàn: Mặt tròn, bóng mỡ, mắt một mí, lúc nào cũng lim dim. Tính cách của ông được pha trộn bởi tính cách của một ông quan lại và một ông chủ tư bản. Ông có tật làm cho cấp dưới rất khó xử, khi người ta chào thì ông ngoảnh mặt đi, nhưng gặp ông mà không chào thì hãy coi chừng! Công ty cũng có đầy đủ ban bệ, nhưng ông chỉ nắm phòng kinh doanh, phòng kế toán và tài vụ. Còn tất cả chỉ là phụ. Chính cái thị trường mới làm ông lo ngại, nó quyết định sự thành bại của ông, chứ không phải cái guồng máy cồng kềnh theo một mô hình cứng nhắc mà tất cả các đơn vị quốc doanh đều phải lập ra kia. Ông phó tổng thứ nhất phụ trách kỹ thuật, nhưng nhiệm vụ chính là phục kích đợi ông về hưu để thay thế; ông phó thứ hai phụ trách công tác Đảng, nhưng thời này đồng tiền là trên hết, không có việc gì cụ thể, nên nhiệm vụ hàng ngày là uống hết mấy bình nước và chăm bón mấy chậu kiểng cho xanh tốt; ông chủ tịch công đoàn đầu gối và dáng người đều củ lạc, có nhiệm vụ là ngày ngày đánh bóng bàn để rèn luyện thân thể, vì ông bị đau dạ dầy nên người không được khỏe... Nếu nói công ty có một số người làm việc thực sự thì ông giám đốc trung tâm nghiên cứu là một.
        Tới trụ sở công ty, ông xuống xe, lên ngay phòng tổng giám đốc. Tổng giám đốc tiếp ông ở bộ xa-lông. Ông nói:
- Thưa anh, có chuyện chi mà anh cho gọi gấp vậy ạ?
- Cái đề tài thuốc bảo quản kho các ông làm đến đâu rồi?
- Gay quá anh ạ, nó vẫn cứ cháy nổ.
- Dễ mình đã đeo đuổi công việc này đến cả vài chục năm rồi còn gì? Không lẽ không ai làm được?
- Thì mình cũng đã hợp tác với nhiều nơi, thuê cả chuyên gia, thậm chí còn sang tận cả Đức thăm quan, nhưng vẫn chưa tiến triển gì.
- Vừa rồi ông Kim cũng lên đây trình bầy với tôi xin thôi chủ nhiệm đề tài. Có điều bây giờ việc này lại rất quan trọng, không chỉ Bộ mà cả Thủ tướng cũng có quan tâm đấy. Sản lượng lương thực nước mình giờ đã hơn hai mươi triệu tấn. Cứ hư hao 15-20 % do sâu mọt, thử hỏi thiệt hại bao nhiêu? Nên bằng bất cứ giá nào ông phải giải quyết được việc này. Không chỉ đơn thuần là chuyện kinh doanh đâu mà còn là danh dự, là nhiệm vụ chính trị của công ty ta đấy!
- Vâng, tôi sẽ cố gắng.
      ***
           Về trung tâm, ông giám đốc đứng ngồi không yên. Công việc mà ông tổng giám đốc vừa nói quả là một bài toán vô cùng hắc búa. Từ hơn hai chục năm về trước, nó đã được bắt đầu nghiên cứu ở viện Hóa. Công thức pha trộn, quy trình sản xuất đều có sẵn trong tài liệu, vậy mà làm là cứ cháy nổ như lựu đạn! Ngay ông tổng giám đốc hồi ấy còn là trưởng phòng cũng đã bị cụt một ngón tay; còn chính ông đây cũng đã bị bỏng một cánh tay, đặc biệt còn có hai công nhân bị chết nữa! Thật tội nghệp! Chẳng ai có thể làm được. Cán bộ dưới quyền ông không thiếu, kỹ sư, phó tiến sĩ đủ cả, nhưng những lúc khó khăn thế này, chẳng ai có thể chia sẻ được, chia sẻ bằng trí tuệ chứ không phải bằng những lời nịnh nọt, vuốt ve, vô tích sự. Trước các bài toán, nhiều khi những bằng cấp, danh tước, tiếng tăm lại chỉ là đối tượng của sự diễu cợt. Ông quá ngán ngẩm, rất hay cáu, nhưng cũng chỉ biết la hét suông chứ đâu biết làm gì. Con ông cháu cha, người quen người thân thì nhiều, còn người giỏi thực sự lại vô cùng ít. Ông là người giỏi giang nhưng cũng phải thông cảm với sự yếu kém của người khác. Ngay chính ông bây giờ cũng còn đang bí, chưa biết phải làm thế nào đây. Thuốc bảo quản kho gì mà cứ cháy nổ thì là thuốc đốt kho chứ bảo quản cái nỗi gì! Nhưng tổng giám đốc đã gọi lên thì không thể dằng dai mãi được. Trước nay, ông biết ông ta coi cái đề tài này chỉ như một cái chậu kiểng, công ty lớn của một quốc gia thì cũng phải có đề tài này nọ cho có vẻ khoa học thôi, chứ ông ta chỉ cần nhấc phôn một cái là các công ty ở Đức sẵn sàng cung cấp ngay, vừa có thuốc xài vừa có tiền phần trăm, hơi đâu mà nghiên với cứu. Nhưng giờ chef chính phủ đã xuống thăm, còn gởi cả hoàng tử ở công ty, đã ra chỉ thị, thì không thể coi thường được; còn ông ta cũng nhân cơ hội này muốn chứng tỏ khả năng của mình với cấp trên... Thế là cái gánh nặng chuyển đến đè lên vai ông. Nhưng ai sẽ có khả năng giúp ông giải được cái bài toán chết tiệt này? Ông nghĩ đến người kỹ sư mới. Anh chàng có vẻ thông minh, nhưng làm một công trình khó khăn cỡ thế này đâu phải chuyện đùa. Hơn hai mươi năm, bao tên tuổi lừng lẫy trong ngành còn không làm được, huống hồ một anh chàng mới học việc! Khốn nỗi lại không còn ai. Thôi thì cũng đành liều! Cuộc đời biết đâu lại có những điều thú vị... Và cuối cùng ông đã quyết định.
      ***
         - Ông giúp tôi, thế nhé!
Sau khi nói rõ tình hình, ông giám đốc trung tâm nói với người kỹ sư mới như thế.
Anh vô cùng ngỡ ngàng và rất lo lắng khi được giao nhiệm vụ vì việc này gần như anh không biết một tí gì. Anh tính thoái thác nhưng nhớ đến câu của ông hôm đầu nhận anh: “Nếu không làm được thì anh em mình chia tay nhau” lại thôi. Anh tự nhủ, thôi cứ làm, đằng nào cũng chia tay thì cứ làm rồi hãy chia tay, biết đâu?!
        Thế là cuộc đời anh lại bị đẩy vào một thử thách mới, và có lẽ sẽ là khó khăn nhất, có thể còn nguy hiểm đến cả tính mạng nữa!
        Anh xuống thư viện, đại bản doanh của mấy ông giời con. Long thuộc diện con ông cháu cha, thấy anh, nói:
- Ô, xin chào chủ nhiệm đề tài, ông mới về mà dám nhận cái đề tài xương xẩu ấy, tôi hãi đấy.
           Anh thấy cũng cần phải làm thân với cộng sự, nhất Long lại là người đang ở trong nhóm tiến hành công việc, chắc phải biết nhiều thứ. Anh cởi mở:
- Ông ấy giao là phải nhận thôi chứ biết làm sao. Nghe nói ông giầu lắm hở, có tiền nhiều chắc sướng lắm nhỉ?
- Sướng gì, ông học triết mà không nhớ à? Cái gì cũng có mặt đối lập, sướng quá cũng có cái khổ.
- Ông nói lạ?
- Thế này nhé, tiền nhiều sẽ ăn nhiều, ăn nhiều sẽ mập, sẽ đột quỵ, có khổ không? Một nhá! Rồi, tiền nhiều sẽ em nhiều, em nhiều sẽ thận suy, đau lưng, có khổ không? Hai nhá!... Hình như dân mình khổ quen rồi nên sướng bất ngờ quá đếch chịu được. Con người muốn chịu được khổ phải luyện tập, vậy muốn chịu được sướng cũng phải luyện tập. Có không ít người chết vì sướng quá đấy!
- Ông biết nhiều chuyện hay nhỉ!
- Nói vậy chứ, có nhiều chuyện rất hay mà mình đâu có biết. Hôm qua đến chơi với con bạn phó tiến sĩ sinh học, hỏi chồng nó đâu, nó bảo đi chăm phong lan rồi. Thấy mình ngớ người, nó cười bảo: “Ông có thấy cái chỗ ấy của đàn bà giống y như cái đài hoa phong lan không?” Bố tiên nhân nhà nó! Ông thấy có hay không?
Anh trả lời:
- Nghe ông kể chuyện đúng là hay thật, nhưng thôi để lúc khác, bây giờ tôi có chuyện muốn bàn với ông.
- Lại cái đề tài chết tiệt ấy chứ gì. Rồi, bây giờ tôi với ông ra quán nước bàn bạc cho mát mẻ.  Ở đó có con bé mới chín tới trông mát mắt lắm!
Anh theo Long ra quán cà phê cạnh trung tâm. Quán khá thơ mộng, chim thú, cây cảnh đủ cả. Long nói:
- Trông bộ dạng ông tôi biết ngay là rách rồi. Ông có thích tiền không?
- Ai chả thích tiền!
- Rồi, ông cứ nghe tôi là có tiền ngay thôi. Bây giờ ông làm chủ nhiệm đề tài, nhưng có cái hay là việc này không ai làm được, bọn tôi đã xài cả mấy trăm triệu mà có làm ra được viên thuốc ma nào đâu. Giờ ông chắc cũng sẽ vậy thôi. Vậy đây là cơ hội ngàn năm có một. Ông cứ vẽ rồng rắn thế nào cũng được, cứ dự trù dăm trăm triệu, anh em mình chia nhau xài cho sướng.
- Năm trăm triệu cơ á?
- Ông thấy to lắm sao? Công ty này, ông tổng chỉ cần ho một cái là mấy thằng tư bản bên Nhật mời sang chữa bệnh mấy chục ngàn đô ngay. Mỗi lô hàng nhập đều có % cái tổng số tiền triệu, chục triệu đô kếch sù đó! Nói chung, có cơ hội, người ta bầy cỗ cho mà xơi mà không chịu, thì chỉ có dại!
- Tôi chưa bao giờ làm thế ông ạ. Ông giàu, ông không cần cơ quan, còn tôi mà thất nghiệp thì bỏ mẹ. Tôi muốn ở đây lâu nên cũng muốn làm việc tử tế. Ông thông cảm, tôi không thể nghe ông được, tính tôi cũng nhát lắm!
- Ông chí cốt vậy tôi phục ông đấy. Nếu làm được việc này, chắc ông sẽ được giải Nô-ben của công ty mất! Thôi gút-bai nhé! Coi như tôi chưa nói gì.
      ***
Chiều ấy, anh không về ngay nhà mà ra cảng, chọn một chỗ yên tĩnh, nơi có mấy khẩu súng thần công bên phía phà Thủ Thiêm ngồi. Những lúc đầu óc căng thẳng, anh hay ra chỗ gần với thiên nhiên này mà trầm tư mặc tưởng, muốn quên đi thực tại để tìm lại sự thăng bằng trong tâm hồn. Anh thích ngắm dòng sông cuộn chảy. Nó như một hình ảnh tượng trưng của cuộc đời. Dòng sông, dòng đời luôn miên man trôi, đầy sôi động và đầy bí ẩn. Sài Gòn đã lên đèn, thật rực rỡ! Đã sống ở đây hai mươi năm nhưng nhiều lúc anh vẫn ngỡ ngàng vì nó. Anh bỗng nhớ đến một thành phố khác cũng tuyệt đẹp, nơi anh từng có gần một năm sinh sống, nơi mà vừa đặt chân tới, người ta đã bảo bọn anh có một vinh dự là được đến một trong những thành phố đẹp nhất thế giới: Leningrat-Saint Perterburg.
 Lẽ ra anh còn ở nơi ấy nhiều năm và còn có thể kiếm được nhiều tiền nữa. Phải từ biệt nó trong những ngày hè ấm áp rực rỡ của phương Bắc, với những đêm trắng trong vắt, tuyệt vời, anh rất tiếc. Giờ đây, khi ngồi trước dòng sông đầy lăn tăn sóng này, đầy ánh sáng được hắt xuống từ những bảng quảng cáo khổng lồ, đủ sắc mầu rực rỡ kia, anh vẫn còn nhớ như in những lúc đi qua những khoảnh rừng phong, dưới bóng chiều tà, mà thời gian cứ mãi chiều tà như vậy, ngước nhìn những chiếc lá non mỏng manh như làm bằng thủy tinh mầu xanh vàng, ướt đẫm ánh nắng, triệu triệu những chấm sáng nhấp nhánh như những hạt kim cương thêu trên dòng Nhê-va, rải trên Cung điện Mùa Đông, trên vòm vàng Đại Giáo đường Ixaakievxki. Nhưng anh không phải ở đó để mà được thanh thản ngợp vào cái mơ mộng thần tiên ấy. Có một cuộc sống khác luôn vây quanh anh. Đó là cái thế giới của những thau nhôm, nồi áp suất, bàn là và tủ lạnh..., một thế giới nhộn nhạo và xô bồ mà anh không tài nào hòa nhập vào được. Anh đành bỏ về, chịu phạt 600 ngàn đồng, bị kỷ luật, và cuối cùng là thất nghiệp. Lần đầu bị kỷ luật anh thấy cũng hay hay. Biết đâu, có khi phải bị kỷ luật một lần rồi cuộc đời mới khác đi chăng? Từ bé đến giờ anh chẳng bao giờ bị khuyết điểm cả. Anh thầm cảm ơn cha mẹ đã lắp ráp cho anh một bộ não khá tốt. Từ khi ra trường đi làm, anh hay làm được những việc người khác không làm được. Nhưng không hiểu sao cuộc đời lại cứ mãi long đong! Cứ qua được cái oái oăm này lại gặp phải cái oái oăm khác. Hồi mới giải phóng, xin đơn vị cho đi thi đại học thì lại bị đẩy đi rẫy, đi rẫy rồi thì lại được gọi về đi thi; hồi đi làm thì vừa học tiếng Anh về lại được gọi đi thi tiếng Nga để đi Nga! Còn lần này, cứ tưởng yên ổn rồi, đâu ngờ lại bị đẩy vào cái tình cảnh này. Người ta không làm được không sao, còn mình không làm được là thất nghiệp. Người không cần việc lại không mất, còn người cần lại luôn có nguy cơ bị mất. Thật buồn cười! Có phải cuộc đời anh cũng như cánh bèo trôi dạt dưới sông kia, rồi cuối cùng sẽ bị đẩy đến miền vô định nào? Có ai trên đời này có thể lên được kế hoạch cho cuộc đời của mình không?
     ***
       Hình như anh đã nói một lần ở viện cũ: “Chúng tôi phải làm một việc mà các ông, các bà có tạo điều kiện thuận lợi cho cũng chưa chắc làm tốt được, huống hồ lại cản trở!” Giờ đây vở kịch lại được lặp lại. Anh không những phải vượt qua những thách đố về trí tuệ mà còn phải vượt qua những rào cản, sản phẩm của cái cơ chế xã hội chưa phù hợp. Ông giám đốc trung tâm bảo: “Thằng phó của tôi nó bảo hôm qua đi trực đêm ông lấy trộm thuốc dưỡng cây đấy, ông có cầm cái bọc xanh đỏ gì đó phải không?” “Cái chăn vợ em ghép từ vải vụn chứ thuốc men gì! Đề nghị anh phải làm cho rõ chuyện này!” “Ông đừng nóng! Người ta biết không bao giờ có chuyện đó đâu. Tôi có thể ký cho ông cả chục ký làm thử nghiệm, thuốc mình nghiên cứu mà, việc gì ông phải lấy trộm!” “Thế tại sao người ta lại nói ra cái điều biết trước là vô lý như thế?” “Ông chưa hiểu nghệ thuật tuyên truyền. Cứ nói ra một điều gì đó thì ít hay nhiều cũng có tác dụng. Cứ nói xấu thật nhiều thì tốt cũng thành xấu, ngược lại, cứ nói tốt thật nhiều thì xấu cũng thành tốt, ngu dốt cũng thành thông minh tài năng cả. Người ta còn bảo tôi ngu khi giao đề tài cho ông đấy. Rồi có người còn bảo, cứ trông thấy mặt ông là người ta đã ghét, thế đấy!” “Em mới về, đã làm gì ai mà người ta ghét?” “Ông nên biết, nếu ông không có gì thì người ta cũng chẳng quan tâm làm gì cho mệt. Tật người VN mình, mình mà dốt thì bị khinh, còn mình mà giỏi lại bị ghét, bị đố kỵ, thế đấy! Con người ta thường sợ người khác mạnh hơn mình. Thằng phó của tôi nó sợ ông làm được việc, tôi quý ông, khi tôi hưu sẽ giao lại cái ghế cho ông, nên nó phải nói xấu ông dần đi là vừa” “Việc gì phải thế, em có thiết tha chuyện đó đâu, tính em tự do, không thích làm lãnh đạo”. “Tôi ngẫm thấy, xã hội tập thể mình đẻ ra hai cách sống, những kẻ không có khả năng mà lại tham vọng tất phải thủ đoạn, luồn lọt, móc ngoặc, liên minh, liên kết ma quỷ với nhau. Tiếc là bọn này lại đông và khá thành công. Ngược lại, muốn vươn lên một cách quang minh chính đại thì phải giỏi, phải làm được việc. Tiếc là những người giỏi lại thường hay sĩ, khái tính, bất cần đời, không biết liên minh nên hay bị yếu thế. Chính vậy, người ta mới thấy trong xã hội mình có chuyện lạ là, có nhiều đứa dốt lại thành ông nọ bà kia, còn nhiều người tài giỏi lại rất khốn khổ! Còn ông, trước mắt, ông mà giải quyết được cái đề tài này là yên chuyện. Còn không thì chính tôi cũng mệt đấy. Nhưng tôi tin chất nghĩ của ông. Có những bài toán, người ta nghĩ bao lâu cũng không ra, xúm lại bao người cũng chẳng giải được, rồi đột nhiên có thằng bé đến giải nháy mắt là xong. Đó chính là thiên tư, là trời cho, tôi linh cảm ở ông có cái đó. Ông đã cưỡi trên lưng hổ rồi đấy, ráng mà làm, ông mà làm được thì đúng là, chỉ cần bắn một mũi tên mà trúng được cả mấy đích!”.
          ***     
          Rồi anh thực sự lao vào công việc. Có chuyện lạ. Thực tế thì không ai làm được, nhưng khi thảo luận thì nguời nào cũng thông thái lắm, làm rối tinh cả lên, làm anh phải phát cáu mà tuyên bố: “Đây là công việc chưa ai làm được. Giờ cơ quan đã giao cho tôi thì kệ mẹ tôi, tôi không cần bàn luận”. Mọi người im bặt, tức mà không nói gì được, vì anh nói đúng. Vì thế không ít người chỉ mong anh thất bại “cho trắng mắt ra”. Từ đó anh thực sự đơn thương độc mã tiến hành công việc. Giúp anh chỉ có một ông cán bộ trung cấp hơn anh gần chục tuổi, có nhiều kinh nghiệm hỗ trợ công tác nghiên cứu, chỗ nào bán hóa chất, chỗ nào chế tạo máy, ... khắp hang cùng ngõ hẻm ở Sài Gòn ông ta biết hết; chính vậy mọi người ở trung tâm mới phong cho ông là “kỹ sư công nghệ đường phố”. Giúp anh cũng còn một nhóm công nhân thực hiện việc sản xuất thử nữa. Nơi làm việc là một trong những xí nghiệp của công ty đóng ở Bình Duơng, cách Sài Gòn khoảng 30 km. Anh buộc phải mượn tiền mua một xe máy mới đi làm được.
          Thế là ngày ngày sớm tối anh đi đi về về trên xa lộ. Anh lại được gặp lại cái thanh khiết, cái phóng khoáng khi đi trên con đường như một dòng sông chảy giữa đôi bờ xanh mênh mông này. Anh thấy vô cùng sảng khoái. Không gian thoáng đãng dường như đã thanh lọc tất cả những gì tạp nhiễm mà con người đã gây ra cho con người nơi phố thị chen chúc kia.
          Và rồi sau ba năm lăn lộn, bao trăn trở suy tư, như một chuyện không tưởng, anh đã giải được trọn vẹn bài toán công nghệ: một dây chuyền sản xuất hoàn chỉnh đã ra đời, sản xuất thành công một loại sản phẩm mà hơn hai chục năm trời cả ngành Nông dược Việt Nam không ai làm được.
          Giờ đây khi ngồi trước màn hình máy tính viết lại đôi nét, anh còn chưa hết bàng hoàng. Ngay ngày đầu đi làm, tổng hợp được một mẻ hoạt chất để trong thùng phuy. Sáng sau đến, nó đã nổ tung làm bay mất cả mái tôn xưởng sản xuất! Anh thầm cảm ơn đấng vô hình đã mách bảo anh những giải pháp mà sức nghĩ của một người bình thường khó mà nghĩ ra được, anh đã khống chế được sự cháy nổ trong sản xuất cũng như khi lưu trữ sản phẩm. Anh cũng khắc phục được sự cố dính chày khi dập viên bằng cách nâng cao tỷ trọng bột thuốc. Người ta bảo có một nhà thơ làm thơ như nghiên cứu khoa học, còn anh thì ngược lại, lại làm khoa học như làm thơ. Giai đoạn nghiền hoạt chất thường người ta dùng máy nghiền bi, những viên bi sắt va vào nhau tóe lửa, làm mồi gây nổ. Anh nhớ tới hình ảnh của mẹ thường xiết đậu xanh nấu xôi trong những kỳ giỗ tết. Bà cầm một cái chai nghiền mạnh trên những hạt đậu nghe lạo xạo. Anh đã đề nghị chế tạo một cái máy nghiền theo cái cơ chế “xiết đậu xanh” đó, mà không có một sách vở nào có cả. Kết quả tốt đẹp một cách không ngờ... Rồi còn bao nhiêu giải pháp khác nữa giúp anh thành công mà viết chi li ra phải thành cả một cuốn sách. Chúng đều rất giản dị, nhưng là cái giản dị được sinh ra từ sự am tường một cách rất sâu sắc những lý thuyết của khoa học và công nghệ đầy phức tạp.
          Anh không ngờ thành công của anh lại quá vang dội, ngoài dự kiến, vì thực ra anh làm việc chỉ với một mục đích duy nhất là không để: “anh em mình chia tay nhau” như lời ông giám đốc trung tâm nói lúc nhận anh vào làm. Nên khi báo chí, truyền hình phỏng vấn này nọ, anh rất ngượng. Bạn bè, người thân gần xa thi thoảng có người tận mắt thấy anh trên ti vi mà vẫn còn ngờ nên cứ hỏi “có phải mày không?”. Trong ngành người ta cũng bắt đầu nhắc đến anh với một sự kiêng nể. Ông giám đốc trung tâm mừng lắm, đi đâu ông cũng nói lại ý cái câu mà ông từng nói khi giao việc cho anh: “Thằng này đúng là tài thật, nó bắn có một mũi tên mà trúng được cả mấy đích!” làm cho những người không làm được tái cả mặt. Chưa hết sản phẩm của anh còn được cả một hội nghị quốc tế về sau thu hoạch, do tổ chức ACCT và trường Bordeaux tổ chức có 18 nước tham dự, thử nghiệm, rồi đánh giá chất lượng tương đương với sản phẩm của Đức. Một doanh nghiệp bên Pháp còn thư đi thư lại xin được độc quyền tiêu thụ bên Pháp nữa!...
          Với anh được vậy quả cũng có thích thú, anh đã thể hiện được mình và có thể yên tâm về một chỗ làm. Nhưng anh cũng biết lắm, vinh quang có thể đem lại cho người này mọi thứ tiền tài danh vọng, còn với nguời nọ chỉ là một thoáng phù vân! Trò đời cũng có lắm chuyện. Lúc anh chưa làm được không sao, lúc làm được thì người ta tranh nhau nói: “Không có tôi thì thằng đó cũng chẳng làm được”. Anh im lặng, chẳng nói làm gì cho mệt, nhưng lại hứng chí làm hai câu thơ dạng Bút Tre diễu chơi rằng:
                             Phen này ông quyết ra tay
                   Nghiên cứu khoa học để day (dạy) mọi người
          Duy chỉ có một điều khiến anh không thể không buồn, đó chính là thái độ của ông tổng giám đốc. Lúc bắt tay vào việc, anh đã quyết tâm với một niềm hy vọng bao nhiêu thì khi thành công lại thất vọng bấy nhiêu. Không ngờ một ông tổng giám đốc uy danh lừng lẫy, quyền cao chức trọng, bậc cha chú, cũng lại có thái độ rất lạ lùng trước kết quả của anh, không thừa nhận tính sáng tạo của công việc. Chỉ tại anh chưa chịu hiểu, chủ nghĩa tập thể không coi trọng vai trò của cá nhân, mọi công lao đều thuộc vế tập thể, mà mỗi tập thể lại luôn gắn liền với tên tuổi của người đứng đầu nó.
          Khi theo giám đốc trung tâm lên xin nộp hồ sơ dự thi lao động sáng tạo KHKT. Ông tổng giám đốc đã làm anh chưng hửng:
          - Sáng tạo cái gì? Đề tài này đã nhiều người đóng góp, giờ chỉ hoàn thiện thôi chứ có gì mà thi với cử?  Thôi đi!
          “Thôi đi”! Bây giờ, lúc này đây, khi ông ông tổng giám đốc cũng đã về hưu với tài sản ít triệu đô và ngôi biệt thự mênh mông bên bờ sông Sài Gòn hao hao như cái Dinh Độc Lập nhỏ cùng ít bệnh tiểu đường, cao huyết áp, thoái hóa đốt sống cổ, ông luôn ao ước đổi cái tài sản “nho nhỏ” ấy để lấy lại sức khỏe và tình cảm của mọi người dành cho ông như lúc đương quyền; còn anh cũng chẳng còn ở nơi ấy để mà âu lo, để mà hy vọng điều này điều nọ, tất cả chỉ còn là kỷ niệm về một khoảnh khắc đáng nhớ, đầy sóng gió của cuộc đời. Nhưng sao hai tiếng “thôi đi” ấy vẫn cứ mãi theo anh bám riết, bám riết!

                                                               Phú Nhuận 25-4-1997